Üflemeli çalgı çalmak kulağa ne kadar zararlı?

İlk kez yapılan bir araştırmayla üflemeli (nefesli) çalgı çalmanın müzisyenlerin işitme sistemindeki olumsuz etkileri incelendi.

Çalan bir orkestranın gürültüsü 100 dB‘ye (desibel) ulaşabilmektedir. Ülkemizde, kulak koruyucu kullanmanın zorunlu tutulduğu asgari kişisel gürültü maruziyet seviyesinin 85 dB olduğu hatırlanırsa, orkestradaki gürültünün boyutu daha iyi anlaşır.

Klasik orkestralarda oturma düzeni,  enstrümanların sayısı ve çeşitleri ülkeye, tarihsel döneme (barok, romantik, vb.), orkestranın türüne (oda, senfoni, vb.) ya da şefe göre değişiklik gösterir Ancak orkestranın sahnede önden arkaya oturma düzeni genel olarak şöyledir: En önde yaylılar, onun arkasında nefesliler (üflemeliler), en arkada vurmalılar.

Bu durum nefeslilerin, vurmalılardan sonra, gürültüye en fazla maruz kalan orkestra üyelerinden biri haline getirir.

Nefesli çalgı çalanların kulakları, yani işitme sistemleri, üç şekilde tehlike altındadır. Birincisi, kendi çaldıkları çalgının ürettiği gürültü; ikincisi, orkestradaki diğer çalgıların ürettiği gürültü; üçüncüsü, nefesli çalgı çalmanın özünü oluşturan üflemenin işitme sisteminde oluşturduğu basınç. Ancak bu konular yeterince araştırılmamıştır.

Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Anabilim Dalı’ndan Dr. Fulya Özer yüksek lisans araştırması ile bu konuya ilk kez eğildi. Yanıtlamak istediği soru şuydu: Orkestrada nefesli çalgı çalmak, seslerin iletiminde hayati öneme sahip olan orta kulak üzerinde, normal insanlara göre nasıl bir etkide bulunuyor?

Çalışma, Adana Çukurova Devlet Senfoni Orkestrası’nda nefesli çalgı çalan sanatçılardan gönüllü olarak çalışmaya katılan 28 sanatçı ile kulağı sorunsuz 34 müzisyen olmayan gönüllü üzerinde gerçekleştirildi.

Tüm katılımcılara işitme düzey, ortam ve organlarını sorgulayan bir anket ile bunları inceleyen testler yapıldı. Çalgı çalmanın kulak üzerindeki anlık etkisini incelemek için ölçümlerden bazıları özellikle saatler süren provanın hemen öncesi ve hemen sonrasında yapıldı.

Çıkan sonuçlar hem nefesli çalgı çalanlar ile müzisyen olmayanlarla, hem de nefesli çalgı çalanların kendi içlerinde (tahta nefesliler-bakır nefesliler) kıyaslandı.

Çalışma sonunda şu bulgular dikkat çekti: Nefesli çalgı çalanların işitme sistemleri gürültüden olumsuz etkilenmektedir. Öte yandan, bu olumsuz etkilenme tahta üflemeli çalanlarda daha fazla ortaya çıkmaktadır.

Dr. Fulya Özer‘e göre, bu farkın bir nedeni, orkestranın en gürültülü çalgısı olan timpaninin hemen önünde olduklarından dolayı, tahta üflemelilerin gürültüye daha fazla maruz kalması olabilir. Düşündüğü diğer bir neden ise, tahta üflemeli çalgıları üflerken, bakır nefeslilere kıyasla, daha yüksek bir basıncın oluşuyor olabilmesi. Ancak, Dr. Fulya Özer, bu sorulara daha ileri araştırmalarla yanıt verilebileceğini de ekliyor.

Bununla birlikte, Dr. Fulya Özer’in konuyla ilgili bir kaç önerisi var:

  • Dünyada çok büyük orkestralar, provalarda vurmalı çalgıların olduğu bölüm için fiber cam bariyerler (drum screen) kullanmaktadır. Provalarda timpani önüne fiber cam bariyer yerleştirilmelidir.
  • Sanatçılar için geliştirilen koruyucu kulak tıkacı özellikle tahta üflemeli çalgı çalan sanatçılarda kullanılmalıdır.
  • Üflemeli çalgı sanatçıları, özellikle orkestra sezonu boyunca uçma ya da dalma sporu gibi etkinliklerden uzak durmalıdır.

Site içeriklerimiz sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*