Raynaud Fenomeni

Raynaud fenomeninde eldeki renk değiştirmenin klasik aşamaları: beyazlaşma, morarma, kızarma. (Görsel: mollysfund.org)
Raynaud fenomeninde eldeki renk değiştirmenin klasik aşamaları: beyazlaşma, morarma, kızarma. (Görsel: mollysfund.org)

.

Raynaud fenomeni nedir?

Tipik olarak soğuk ya da duygusal stres sonrasında ortaya çıkan, genel olarak el parmaklarında, daha az sıklıkta ise kulakta, burunda veya ayak parmaklarında görülen dolaşım bozukluğudur. En önemli belirtisi parmaklardaki beyazlaşma olduğu için “beyaz parmak hastalığı” olarak da bilinir.

Raynaud fenomeninin nedeni nedir?

Üşüdüğümüzde ellerimizin ve ayaklarımızın soğumasının hepimiz farkındayızdır. Vücut, soğuk ortamlarda, genel ısısını korumak için, karmaşık bir mekanizmayla, ellerimize ve ayaklarımıza giden kan akımını azaltır, bu da bu bölgelerin soğumasına neden olur. Raynaud fenomeninde, nedeni tam olarak anlaşılmamış bir mekanizmayla, vücudun soğuğa bu tepkisi çok daha şiddetli olur, bu bölgelere giden kan akımı normalden çok daha fazla azalır. Duygusal stres durumlarında da farklı bir mekanizmayla aynı etki ortaya çıkar.

Raynaud fenomeninin belirtileri nelerdir?

Belirtilerin karakteristik yanı soğuk ya da duygusal stres sonrasında ortaya çıkmasıdır. Belirtiler evde ya da işte, çalışırken, araba yıkarken, balık tutarken, bisikletin ya da otomobilin soğuk direksiyonunu veya gidonunu tutarken, yani soğuk bir ortamda bulunur ya da soğuk bir şeyi tutarken ortaya çıkabilir. Belirtiler genelde soğuğa maruziyet sona erdikten 15-45 dakika sonra kaybolur.

  • Elde genellikle başparmak etkilenmeksizin el parmaklarında olur.
  • Klasik olarak, renk değişikliği beyazlaşma, morarma ve kızarma sırasıyla görülür. Ancak bu sıralama her hastada görülmez. Bazen yalnızca beyazlaşma ve morarma olur.
  • Parmağın tümü etkilenebileceği gibi yalnızca uçları da etkilenebilir.
  • Bazı hastalarda renk değişikliğiyle birlikte uyuşma, karıncalanma, hafif his kaybı ya da iğne batması gibi ağrı olabilir.

.

Raynaud fenomeninin çeşitleri nelerdir?

Raynaud fenomeni bazen altta yatan başka bir hastalık olmadan ortaya çıkar ki, buna “birincil Raynaud fenomeni” ya da “Raynaud hastalığı” denir. Eğer altta yatan başka bir hastalık ya da etken nedeniyle ortaya çıkıyorsa buna da “ikincil Raynaud fenomeni” denir.

Birincil Raynaud fenomeninin (Raynaud hastalığı) özellikleri nelerdir?

Raynaud hastalığında genellikle iki el eşit ölçüde etkilenir ve son yapılan araştırmalarda Raynaud hastalığı denebilmesi için belirtilerin en az iki yıl sürüyor olması tanı için gereklidir. Raynaud hastalığı genellikle migren ağrıları ve istirahatte gelen göğüs ağrıları ile birliktedir. Raynaud hastalığının seyri genelde iyi huyludur, parmaklarda kangren ya da doku kaybına çok ender olarak rastlanılır ve soğukla gelen beyaz parmak atakları tedaviye daha iyi yanıt verir.

İkincil Raynaud fenomeninin nedenleri nelerdir?

İkincil Raynaud fenomenine skleroderma, SLE, romatit artrit, Buerger gibi pek çok hastalık ve kimyasallar, ilaç etkileşimleri, mesleki nedenler gibi pek çok neden yol açabilir. Klinisyenler açısından Raynaud fenomeni bu hastalıkların bir habercisi ve belirtisi olup olmadığı açısından önemlidir ve fenomenin takibinde altta yatan bu hastalıklar özellikle sorgulanıp araştırılır. İkincil Raynaud fenomeninin bir de bizi ilgilendiren, yani meslek hastalıklarıyla ilgili yanı vardır.

Mesleki Raynaud fenomeni nedir?

Mesleki olarak Raynaud fenomeni en çok titreşim kaynaklı olan “el-kol titreşim sendromu” ile ilişkilendirilir. Bu durumda ona “mesleki Raynaud fenomeni” de denir. Titreşimli aletlerle çalışmaların Raynaud fenomeninin görülme sıklığını artırdığı kanıtlanmıştır. Titreşimin Raynaud fenomenine nasıl etkide bulunduğu tam olarak anlaşılamamışsa da parmak damarlarında tıkanma ortaya çıkardığı bilinmektedir.  Ancak, unutulmamalıdır ki, beyaz parmak, yani Raynaud fenomeni, titreşimin yol açtığı el-kol titreşim sendromunun tek belirtisi değildir. Titreşim aynı zamanda el ve koldaki sinirlere, kaslara, kemiklere ve eklemlere de zarar verir.

Mesleki Raynaud fenomeni hangi sektörlerde ya da işlerde sık görülür?

Tarım, inşaat, ormancılık, dökümcülük, mobilyacılık ve kerestecilik, demir-çelik, metal, maden, gemi inşa, tekstil, ayakkabı vb pek çok sektörde titreşimli el aletleri (kaya matkapları, motorlu testereler, el zımpara makineleri, havalı delgi aletleri vb) ya da titreşimli makinelerle (dikiş ve dokuma makineleri, pres makineleri, dövme makineleri vb) çalışılmaktadır. Bu yüzden, bu sektör ve işlerde titreşimin sağlık zararlarına, doğal olarak da Raynaud fenomenine daha sık rastlanmaktadır.

Kimyasal maddeler Raynaud fenomenine neden olabilir mi?

Vinil klorür maddesine yüksek düzeyde maruz kalan çalışanlarda Raynaud fenomeni, parmak ucu kemiklerinin hastalanması ve diğer sağlık sorunları ortaya çıkar. Vinil klorür özellikle yapı ve gemicilik sektöründe kullanılmaktadır.

Tekrarlayan parmak stresi Raynaud fenomenine neden olabilir mi?

Raynaud fenomeni dişçilerde, diş teknisyenlerinde, daktilograflarda ve piyanistlerde de ortaya çıkabilir. Bu mesleklerde ortaya çıkmasının nedeninin tekrarlayan parmak stresi olduğu düşünülmektedir.

Soğuk ya da donma yaralanmaları Raynaud fenomenine neden olabilir mi?

Soğuk yiyecek üretiminde ve balık çiftliklerinde çalışanlarda Raynaud fenomeninin sıklığının arttığını bildiren çalışmalar vardır. Buradaki nedenin gün içinde ellerin sürekli çok soğuması ve ısınmasıyla ortaya çıkan damar hasarı olduğu düşünülmektedir.

Ellerini yaralayan çalışanlarda Raynaud fenomeni görülebilir mi?

Bazen çalışanlar elleriyle cisimleri çekiç gibi çakmakta, ya da itmekte kullanır. Bu gibi durumlarda el yaralanabilir ve ortaya Hipotenar Hammer Sendromu denilen hastalık ortaya çıkar. Bu sendromda Raynaud fenomeni görülebilir.

Sigaranın Raynaud fenomenine etkisi nedir?

Sigara ve tütünde bulunan nikotin parmaklardaki kan damarlarında kasılmaya ve o bölgeye giden kan akımında azalmaya neden olduğu için Raynaud fenomenli hastalarda çok sakıncalıdır.

Raynaud fenomeninin tanısı nasıl konur?

Tanıda pek çok zorluk vardır. Bunlardan birincisi, Raynaud fenomeninin gerçekten var olup olmadığını belirlemektir. İkinci zorluk, hastalığın altta yatan bir nedenle olup olmadığını belirlemektir. Altta yatan pek çok neden olduğu için bunları da kendi içlerinde sorgulamak ve ayırt etmek gereklidir. Tüm bunlar için kullanılan pek çok faydalı test olmasına rağmen, bunların hiçbiri tanı için yüzde yüz kabul görmüş testler değildir. Bu yüzden, Raynaud fenomeninin tanısında ancak kişinin şikâyetlerinin, iş ve hayat öyküsünün dikkatli bir çözümlemesi ile tanı testlerinin birlikte kullanılması gerçek bir başarıya kapı açar.

Raynaud fenomeni hayatı tehdit eder mi?

Hayır.

Raynaud fenomeni parmakların kesilmesine neden olur mu?

Hayır.

İlerleyen Raynaud fenomeni ne tür sorunlara yol açar?

Raynaud fenomeni tedavi edilmez ya da fenomene neden olan koşullar ortadan kaldırılmazsa, adım adım kötüleşir, beyaz parmak atakları daha sık ve daha şiddetli ortaya çıkar, parmaklardaki kan akımında kalıcı hasar oluşur. Bu durumda, parmak derisi düz, parlak ve gergin bir hale gelir. Nadiren de olsa kangren gelişir. Böyle ciddi vakalar işlerini yapamaz hale gelebilir ve işten ayrılmak zorunda kalabilirler. Bu yüzden, Raynaud fenomenini erken aşamalarda tespit etmek ve ilerlemesine engel olmak çok önemlidir.

Raynaud fenomeninin tedavisi nasıldır?

Raynaud fenomenin iyileştirici tedavisi yoktur. İlaç tedavisinde amaç beyaz parmak ataklarının sıklığını ve şiddetini azaltmaktır. Ama ilaç tedavisine olumlu yanıt verenlerin oranı yarı yarıya gibidir ve tam düzelmeye de çok az rastlanır. Üstelik ilaç tedavisi kangrenlerin iyileşmesinde yeterli katkı sağlamaz. İlaç tedavisine yanıt vermeyen hastalara uygulanan cerrahi tedavi yöntemlerinin sonucu ise tatminkâr değildir.

Mesleki Raynaud fenomeni iyileşebilir mi?

Erken aşamalarda, yani parmaklardaki kan damarlarında kalıcı hasar kalmadan önce, titreşime maruziyet ortadan kaldırılırsa, mesleki Raynaud fenomeni iyileşebilir, ancak kalıcı hasar oluşmuşsa nadiren iyileşir.

Bir atak sırasında ne yapılmalıdır?

Beyaz parmak atağında ilgili bölge (el ya da ayak parmakları, burun ya da kulak) ısıtılmalıdır. Bunun için ilgili bölge sıcak suya sokulabilir ve ya da sıcak kompres yapılabilir.

Genel olarak Raynaud fenomenini önlemek için neler yapılmalıdır?

  • Soğuktan ve sigara (tütün) kullanımından sakınmakla hastaların yüzde doksanının yeniden Raynaud fenomeni geçirmesi engellenir.
  • Kafeinli içecekler (kahve, çay, kola, vb) çok sınırlı tüketilmelidir.
  • Stresi azaltacak yöntemler bulunmalıdır.

.

Mesleki Raynaud fenomenini önlemek için neler yapılmalıdır?

  • En önemli nokta titreşime maruziyetin sınırlandırılmasıdır.
  • Çalışırken ortamdaki soğuktan korunmak için eldiven ve giysi giyilmelidir.
  • Titreşimli aletlerin ya da kullanılan diğer el aletlerinin soğuk sapları eldiven ile tutularak kullanılmalıdır.
  • İş molaları sırasında parmaklara masaj ve egzersiz yapılmalıdır.
  • Beyaz parmak belirtisi ya da karıncalanma, uyuşma ortaya çıkarsa hemen işyeri hekimine başvurulmalıdır.

.

Raynaud fenomeni meslek hastalığı mıdır?

Evet, Raynaud fenomeninin titreşimle ilgili olduğu kanıtlandığı durumda bunlar meslek hastalığı kabul edilmektedir. Bunun için, işçi, işinden ayrılsa bile, meslek hastalığı ortaya çıktığında, ayrılık tarihinden 2 yıl geçmemişse başvuruda bulunabilir.

Site içeriklerimiz sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

Yorum

  1. Teşekkür ederim bende daha başlangıç ara ara oluyor ben otelde kasap olarak çalışmaktayim oldukca şoklu ürünler var et balik vs bunları elledigimde hemen çıkıyor soguk ortamkardada oluyor.yazı icin guzel bilgi yazana tsk ederim.

    • Ozonlanmış sarı kantorunun bu hastalığın tedavisinde faydası varmı bilgi verebilirmisiniz.

  2. Merhaba,

    Benim abim de bu hastalık belirteleri var ve parmaklarının çok ağrıdığını söylüyor hastaneye gittik tanısını koyuyorlar fakat ilaç

    yada bir tedavi vermediler henüz bize tavsiye edebileceğiniz bir hastane veya doktor var mıdır.

    İyi Günler,

    Teşekkürler.

    • Merhaba Reyhan Yılmaz.

      Yazımda da ayrıntılı olarak dile getirmeye çalıştığım gibi Raynaud’a neden olan pek çok şey var. Bu yüzden, öncelikle bu nedenin ortaya çıkarılması gerekiyor ki tedavi doğru olarak düzenlenebilsin. Hekim ya da hastane değişikliğinin şu aşamada bir faydası olacağını sanmıyorum. Lütfen yukarıdaki yazımı dikkatlice okuyun, abinize okutun. Çünkü bu, tedavi için acele ve yanlış kararlar almanızı önlemeye yardımcı olacaktır.

      Çok geçmiş olsun.

    • Merhaba Hasan Bey… Askerlik ayrı ve özgün bir mevzuat ve bu konuda bilgim yok. Polislikle ilgili sağlık yeterliliklerinde özellikle Raynaud fenomeni ile ilgili bir ifade yok. Bunun nedeni ise bu fenomene pek çok hastalığın neden olabilmesidir. Öte yandan, bu gibi yeterlilik kuralları, hastalığın ne olduğundan çok, meslekte çalışmaya hastalığın ne kadar engel olduğuyla ilgilenir. Bu nedenle, Raynaud fenomenine neden olan hastalığın ne olduğu, vücudu ne kadar etkilediği ve tedavi ile ne kadar kontrol altına alınabildiği gibi kritik şeyler bilinmeden bu soruya yanıt verilemez.

  3. merhaba 17 yaşındayken bu rahatsızlık için doktora gittiğimde bu hastalığın tedavisini uygulamak için çok küçük olduğumu söyleyip kontrollü salım tableti vermişti sadece.
    muhasebeciyim ve sağ elimle sürekli mouse kullandığım için elim buz gibi oluyor. ve genellikle bu havalarda her gün mutlaka sararıp sol elimden dirseğime kadar karıncalanma yaşıyorum. Eğer bir tedavisi yoksa bunun altında yatan hastalığın tespit edilmesi önemli galiba. Başka bir kalp damar hastalığı buna sebep olabilir mi?

    • Merhaba Leyla hanım. Gerçekten de bu hastalık doğrudan kendisi olarak belirebildiği gibi, uzun bir listedeki hastalıklardan birinin bir sonucu ya da mesleki nedenlerle ortaya çıkabilir. Öte yandan, belirtileri nedeniyle başka hastalıklarla da, örneğin, sizin gibi ofis işinde çalışanlarda sinir sıkışmasına neden olan bazı hastalıklarla da karışabilir. Kesin tedavisi olsun ya da olmasın yukarıda saydığım ve yazıda biraz daha açık anlattığım bu tanılardan birisi konulmamışsa süreciniz yarım kalmış demektir. Sorularınızdan böyle bir izlenim edindim. Lütfen kesin tanı ve berraklaşmak için hekiminize başvurun. Yeniden geçmiş olsun.

    • Merhaba.Ben 15 yıldır reyno sendromu hastasıyım.36 yaşındayım.Aynı zamanda romatit artirit,FMF,yüksek tansiyon hastasıyım.Bulunduğum şehir çok soğuk.Reyno sendromu hastası olduğum için tayin isteme hakkımız bulunuyormu acaba?Teşekkürler.

      • Merhaba Meral hanım. Öncelikle, geçmiş olsun. Tayin isteme hakkında söz ettiğinize göre devlet memuru olarak çalışıyorsunuz sanıyorum. Evet, isteyebilirsiniz. “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir.” Bu alıntıyı yaptığım yönetmelikte tüm ayrıntıları bulabilirsiniz: https://www.meslekhastaligi.net/devlet-memurlarinin-yer-degistirme-suretiyle-atanmalarina-iliskin-yonetmelik/

  4. Hocam benim ellerim hiç düzelmiyor dışarı çıktığım andan itibaren kızarıyor ve migren var bunun tedavisini gördüm 2 yıl kadar migren ilaçlarının da etkisi olabileceğini duymuştum doktorum kan sulandırıcı kullandırdı bana bir süre ama şuan da kullanmıyorum en azından bu kızarıklıgı nasıl en aza indirebilirim yaz aylarında bile görüntüsü beni rahatsız ediyor yardımcı olabilirseniz tsk ederim iyi aksamlar

    • Merhaba. Bu yazımı ve yorumlara yapılan yanıtları okuduğunuzda göreceğiniz gibi, Raynaud fenomeni ya da damarları ilgilendiren bu tür hastalıkların oldukça karmaşık ve hâlâ gizemli bir yapısı vardır. Bu yüzden, hastalığın görünüşü ne kadar can sıkıcı olsa bile tedavinizi kararlı bir biçimde bir uzman hekimle sürdürmeniz ve damar yapınızı strese sokarak durumunuzu kötüleştirecek tıp dışı önerilerden uzak durmanız sizin yararınıza olacaktır. Geçmiş olsun.

  5. Hocam yaşım 19. 4 aydır tüberküloz hastasıyım. ağır sanayide çalışıyorum yanlız 3 4 aydır raporluyum hastaklıktan dolayı
    ağır sanayide çalışamaz raporu alabilirmiyim.

  6. Merhaba 3 veya 4 yıl önce olmaua başladı özellikle kışın evde bile el ve ayak parmak uçlarım beyaz oluyor üşüme seviyeme bağlı olarak mor ya da mavi oluyor ellerimi hissetmiyorm ısınırkende acı veriyor bu hastalığın olduğunu düşünüyorum hangi bölüme gitmem gerek ve yazım gidersemde tanı yapılabilir mi

    • Merhaba.

      Genellikle Raynaud fenomeni kalp ve damar cerrahisi bölümü tarafından izlenip tedavi edilmektedir; ilk olarak oraya başvurmanızı öneririm. Değilse ya da gerekli görülürse uygun bölümlere yönlendirilirsiniz Tanı için ise kışı beklemenize gerek yok; şüphelenildiği durumda uygun soğuk testleri yapılmakta.

      Geçmiş olsun.

  7. Benim eşimde de aynı hastalık var bir çok özel doktora gitmemize rağmen bir düzelme olmadı yalnız benim kafama takılan bir soru var benim eşimin ayakları sola maruz kaldığı zaman yanıyor siz yazdığınızda yazmışsınız sıcak tutmalıyız diye peki ayakları yandı zaman sıcağa tutulması doğru mudur
    Yanma ile birlikte ayaklarında kırmızıdan mora doğru bir renk değişime uğuruyor Şimdiden çok teşekkür ediyorum yanıtlarsanız çok sevinicem

  8. mrb ben cok terledigim icin doktora gitim bana reynodont hastasisin dedi ilac verdi ve soguktan koru kendini dedi ilaci ictim bir etkisi olmadi cok terliyorum

  9. Hocam komandoyum. Komando adam Hakkari-Şırnak demeden -20,-30 kadar sıcaklıkta görev yapmak zorunda. Heyet raporunda reyno hastalığımı söylemedim. Şimdi ne yapmalıyım? İşimi seviyorum kaybetmek istemiyorum. Sırf uzman çavuş olmak için bu hastalığımı gizledim. İşimi kaybedebilir miyim?

  10. hocam meraba banada bu teşhisi romatoloji doktoru koydu yalnız korkum şu kangrene cevirir elim falan kesilir diye korkuyorum böyle bir ihtimal var mı

    • Merhaba hasan bey kardeşim,geçmiş olsun,doktor değilim ama bende de reynoud var 15 yıldır mücadele ediyorum geçmiyor fakat birtakım önlemlerle hafif atlatıyorum. Belirtmemişsiniz Sizde parmak uçlarında yaralar oluşuyor mu eğer oluşuyorsa dikkat edin risk altındasınız bu yaralar şeker hastalığında olduğu gibi çok geç iyileşir ve hayatı çok olumsuz etkiler antibiyotik kremler iyi gelir, tavsiyem kendinizi iyi tanıyın ve kendi doktorunuz olun sizi olumsuz etkileyen ne varsa imkanınız varsa hepsinden uzaklaşın, moral çok önemli. Tıp çok gelişti deniliyor ama ben hiçbir hastanın iyileştiğini görmedim,şeker,tansiyon, romatizma, reyno Vs,Vs yakınlarım hala hasta ömür boyu ilaç kullanmalılar, bu tıbbın neresi gelişti ben bilmiyorum. Sözlerim kırıcıysa doktor beyden çok özür dilerim, maksadım kimseyi incitmek değil.15 yıldır hastalığıma çok uğraştım kesin tedavi bulamadım hastanelerden bıktım,şimdi de korona virüsü var aile hekimliğine bile gidemiyorum korkudan. Önerim;Biberiye , karabaş çayları yani kısaca bitkiler ilaçlardan daha iyi bence araştırıp deneyin. Rabbim yardımcınız olsun şifa versin inşallah.

    • Ne kadar az içilirse o kadar az kötüdür. Ama sakıncasız olması mümkün değil. Raynaud fenomeni gibi hastalıklarda içilen sayı az da olsa çok önemli sigara içimi. Geçmiş olsun.

      • Ben 12senedir çekiyorum reyno hastalıgını beş sene önce ameliyat oldum yüzde elli rahatladım bilginiz olsun

  11. Merhaba hocam benim Raynaud Fenomeni hastalığım var soğuk iklimde görev yapıyorum ılıman iklime sağlık özrü tayini istemek için sağlık kurulu raporu icin başvuru yapsam olumlu bir sonuç çıkar mı

  12. hocam merhabalar bir sene once raynaud tanısı konuldu. ben size ilginç olan bir şeyi sormak istiyorum benim ellerim yazın yanıyor telefonla iki dk oynuyorum direk yanıyor bir kaç kerede acıdan ellerimi kullanamadım saatlerce pek cok makale araştırdım okudum bu anlattığım durum hiç bir raynaud hastasında görülmemiş bu konuda yardımcı olursanız sevinirim. teşekkürler.

  13. Hocam esim askeri personel benimde rayno fenomeni hastaligim var ve burada o hastalikla ilgili bolum yok hastane yok bulunugumuz yer magduriyet bolgesi merkeze uzak ber bunun icin heyet raporu alabilirmiyiz bilgilendirebilirmisiniz tesekkurler.

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*