Kimyasal Maddelerle Olan Meslek Hastalıkları listesi aşağıdadır.

YükümlülükHastalık Tehlikesi
Hastalıklar ve BelirtileriSüresiOlan Başlıca İşler
A – I, a  Arsenik ve bileşikleri ( arsenikli hidrojen dışında )
   Akut :1 ay – Arsenikli minerallerin elde
 – Akut gastro-intestinal boz-   edilmesi, işlenmesi,
   ukluklar ( kusma, koleri- – Sülfirik asit yapımında için-
   form diare, mide – barsak   de arsenik bulunan piritin
   krampları, eksikoz ),   kavrulması, piritin taşınması,
 – Serebrospinal bozukluklar   ve depolanması,kavurmanın
   ( baş ağrısı, bilinç bozukluk-   yapıldığı kurşunlu hüc-
   ları, delir, kas krampları ),   hücrelerdeki artıklar,
   Kronik :1 yıl – Arsenik ve bileşiklerinin
 – Lokal deri lezyonları (eri-   elde edilmesi, işlenmesi,
   tem, follikülit, ülserasyon – Piroteknik,
   gibi ), – İlaç sanayiinde arsenikli mad-
 – Konjonktivit, blefarit,   maddelerin kullanılması,
 – Burun lezyonları ( septum – Arsenikli pedisid ve
   ülserasyonu, delinme ),   kereste empermeablize edici mad-
 – Generalize deri lezyonları   delerin yapımı ve kullanıl-
   (hıperkeratos, saç dökülmesi,   ması,
   tırnak kırılması ve tırnak- – Bazı yapay taşların fabrikas-
   larda Mee çizgileri, hi-   kasyonu ( malachit ),
   perhidroz, melanoz gibi ) – Arsenik triklörür ile metal
 – Polinevritler   yüzeylerinin brüne edilmesi,
 – Toksik karaciğer ve böbrek – Arsenikli boya maddeleri
   parankim zararları ( ikter,   tentür, pigment, cila, emaye
   albüminüri ),   vernik yapımı, bunların özel-
 – Deri, solunum yolları ve   likle yer ve duvar döşeme-
   karaciğer kanserleri,   ciliği ile dokumaların bo-
 – Periferik dolaşım bozukluğu,   yanmasında kullanılması,
   akrosiyanoz, gangren. – Lastik sanayii ( vulkanizas-
   yon),
 – Cam ve seramik sanayiinde
   arsenikli ham maddelerin
   kullanılması,
 – Tabaklıkta tüy ve kılların
   temizlenmesi, post ve kürk-
   lerin boyanması, dirençleri-
   nin arttırılması, şarapçılık,
   hayvan derisi doldurma  iş-
   leri
   ( Tanı için, gerektiğinde, idrar, dışkı, tırnak ve saçlarda arsenik miktarı tayin edilir.
 B.A.L. verilerek yapılan provakasyon ile arsenüri sağlanır. )
A – I, b  Arsenikli  Hidrojen  veya  Arsin  ( AsH3 )
   Akut :15 gün – Arsenik bileşikleri ile kir-
 – Baş ağrısı, karın ağrısı, nev-   lenmiş asitlere ( klorhidrik
   ralji, parestezi,   asit, sülfürük asit gibi ) me-
 – Hemoliz, hemolitik ikter, he-   tallerin aşındırılması,
   hemoglobinüri, anüri, akut – Kuvvetli asitler kullanarak
   böbrek yetmezliği,   arsenikli cevherlerin işlen-
   Kronik :1 yıl   mesi,
 – Baş ağrısı, kas ağrısı uyku- – Cüruf ve cevherlerin yaş iş-
   suzluk,   lenmesi
 – Anemi  ( basofil granunasyon-lu – Ferrosilis veya mangan sili-
   lu cabot halkaları ) ,   sidlerin yapımı, taşınması
 – Böbrek fonksiyon bozukluğu.   ve kullanılmasında bu mad-
   de lere nemin etkisi,
 – Kimya sanayiinde kadmiumun
   geri kazanılması,
 – Kurşunlu maden cevherlerin
   den gümüş elde edilmesi,
 – Arsenikli cevherlerden asit
   sülfürik elde edilmesi,
 – Arsenikli kirlenmiş asit
   sülfürikden klorhidrik asit
   elde edilmesi,
   ( Gerektiğinde idrarda, dışkıda, – Kuvvetli asitlerin saklandığı
   kusmukta arsenik tayini   kapların ve tankların temiz-
   yapılır   lenmesi
 – Asetilen yapımı
 – Kuvvetli asitlerle kazanlar-
   daki veya borulardaki kazan
   taşlarının temizlenmesi.
A – 2  Berilyum  ( Glüsinyum ) ve Bileşikleri
   Akut :15 gün – Cevherlerin işlenmesi ve
 – Metal humması   berilyum elde edilmesi
 – Toksik berilyum pnömonisi – Berilyum bileşik ve alaşım-
   ( dispne,siyanoz,solunum   larının elde edilmesi,
   yetmezliği, röntgende önce – Alüminyum lehim tozu ( beril-
   milier tbc. benzeri görünüm,   yum fluorür ) elde edilmesi,
   sonra yaygın infiltrasyon ), – Kristal,seramik,porselen ve
   Kronik ( berilyoz ) :5 yıl   ateşe dayanıklı maddelerin
 – Öksürük, dispne (toksikpnö-   yapımı
   moniyi izler) kronik korpul- – Fluoresans ekranlar ve  di-
   monale, spontan pneumotorks,   ğer fluoresans materyal, telsiz
 – Deri lezyonları ( dermatit,   tüpü, radyo lambaları, am-
   eritem, allerjik dermatoz,   puller için flaman, lüks
   granulomlar, keloid )   gömleği yapımı
 – Berilyum raşitizmi, – Atom reaktör sanayiinde
 – Karaciğer fonksiyon bozukluğu   yanma çubuk ve maddelerinin
   elde edilmesi,
 – Füze ve uzay araçlarının yö-
   netim sistemleri ve ölçü ge
   reçlerinin yapımı.
   ( Gerektiğinde idrarda berilyum tayini, B – 2 dipnotunda olduğu gibi, kutan  testler,
 solunum fonksiyon testleri yapılır, alveolar gaz difüzyonunda bozulma olup olmadığı
 saptanır. )
A – 3, a  Karbonmonoksit
   Akut :15 gün – Yanlış yapılmış ve defektli
 – Bilinç kaybı, kas krampları,   ısıtma sistemleri
   kalpte ritm bozukluğu, solu- – Havagazı şebekesi tamiri,
   solunum yetmezliği, – Açık ocaklar
   Kronik :6 ay – İçinde karbonmonoksit bu-
 – Nervöz ve psişik bozukluklar   lunan gaz karışımlarının
   ( uyku,bellek bozuklukları,   elde edilmesi, dağıtımı ve
   parkinsonizm, görme ve ko-   sanayide kullanılması,
   konuşma bozuklukları ), – Garaj, depo ve tamirhaneler-
 – Fonksiyonel veya organik   deki çalışmalar,
   kalp ve dolaşım bozukluk- – Kötü havalandırılan, kapalı
   ları,   yerlerde motor işletilmesi,
 – Özellikle, yeraltı, kapalı yer ve
   tünellerdeki yangın ve patlamalar,
 – Metal karbonillerin elde edilme-
   si ve kullanılması,
 – Kimya sanayiinde bazı sentez-
   ler için karbonmonoksit  kulla-
   ması,
   (Gerektiğinde kanda karbonmonoksit veya karboksihemoglobin tayini, elektrokardio-
 grafi, elektroensafalografi ve elektromiyografi yapılır.)
A – 3, b  Fosgen ( karbonilklorür )
   Akut ve Subakut :7 gün – Fosgen elde edilmesi,
 – Üst solunum yolları irritas- – Kimya sanayiinde ilaç ham-
   yonu öksürük   maddelerin ve bazı boya
 – Akut akciğer ödemi   maddelerinin elde edilmesin-
   Kronik :6 ay  de fosgen kullanımı,
   Non spesifik respirasyon – Yangın söndürücü olarak
   sendromu,   kullanılan karbontetraklorür
   gibi organik klorlu bileşik-
   lerin, kloroform,
   tetrakloretan, trikioretilen v.b. nin
   ısınması sonucu fosgen meyda-
   na gelişi,
 – Bu maddelerin bir ısı kaynağı
   ile teması sonucu ( örneğin
   kaynak yapımı ) fosgen mey-
   dana gelişi.
A – 3,  c  Hidrosiyanik asit, siyanidler ve siyan bileşikleri
   Akut :7 gün – Sıvı hidrosiyanik asit, siyanid-
 – Ağızda acı badem kokusu,   ler, ferro siyanat ve diğer türev-
   kas krampları, trismus,   revlerin elde edilmesi,
   midriasis, – Zararlı böceklere ( tarım ) fare
 – Dispne, siyanoz, asfiksi,   lere ( değirmen, gemi ) karşı  gaz
   bilinç kaybı koma.   şeklinde hidrosiyanik asit kul-
   Subakut1 ay   lanılması
 – Baş ağrısı, baş dönmesi, – Siyanizasyon ile asal maden-
   bulantı, halsizlik   madenlerin ( altın,gümüş ) elde
 – Dispne,   edilmesi,
 – Kas krampı nöbetleri
    Kronik :6 ay – Galvanizasyon işlemlerinde
 – Ekzematiform dermatoz,   siyanat kullanılması ( altın,
 – Konjonktivit,   gümüş, nikel, kadmiyum, ba-
 – Parmaklarda ülserler,   kır v.b. Galvanizasyonu ),
 – Stenokardi ( EKG değişiklik- – Metal döküm parçalarının
   leri ),   ısıtılarak işlenmesi,
 – Nötropenili lenfositoz, – Pleksiglas ( asetosiyanhidrin )
 – Nervöz belirtiler   yapımı,
 – Akrilnitrillerin pestisid olarak
    ve sentetik elyaf yapımında
   kullanılması,
 – Siyanidlerin elde edilmesi, bun-
   larla temas ve yapay gübre ola-
   rak kullanılmaları
A –  4   Kadmium ve bileşikleri
   Akut :15 gün – Kadmiyum elde edilmesi,
 – Metal döküm humması, – Kadmiyum alaşım ve bileşik-
 – Trakeit, bronşit, bronkopnö-   lerinin yapımı,
   moni, – Nikel kadmiyum akümülatörle-
 – Baş ağrısı, dönmesi, şiddetli   rinin yapımı,
   susuzluk ve boğazda kuruluk – Daldırma, püskürtme veya elek-
   duygusu,   troliz yollarıyla metallere kad-
 – Kanlı kusma ve ishal,   miyum kaplama,
 – Karaciğer ve böbrek parankim – Kaplama, alaşım veya kirlilik
   zararları,   olarak kadmiyum bulunan me-
    Kronik :5 yıl   tal eşyanın eritilmesi, lehimlen
 – Üst solunum yolları irritas-   mesi, kesilmesi,
   yonu, – Atom reaktörleri için kontrol
 – Dişlerde sarı renk,   çubuğu yapımı,
 – Burun mukozasında ülseras- – Kadmiyumlu boyaların ( kad-
   yon ve atrofi, anosmi,   miyum sarısı ve kırmızısı )
 – Anemi   yapımı ve kullanılması,
 – Karaciğer ve böbrek paran- – Fotosel, lehim elektrodu,
   kim zararları   kadmiyum buharlı lambalar,
 – Kemik değişiklikleri ( os-   donanma fişekleri, sis bom-
   teomalazi ve volkman send-   baları yapımı
   romu biçiminde ) ve buna
   bağlı yürüme bozuklukları.
   ( Gerektiğinde idrar, kan ve dışkıda kadmiyum tayini, aminoasidürinin saptan-
  ması için Haler deneyi yapılır.
A –  5   Krom ve bileşikleri
 – Dermatit, deride  “kuş gözü”1 yıl – Krom, krom alaşım ve bileşik-
   görünümünde ülserler,   rinin elde edilmesi,
 – Allerjik dermatoz ve derma – Galvanoteknik ( elektrolitik
   titler,   kromlama ),
 – Konjonktivalarda ve üst – Mineral boya maddelerinin
   solunum yollarında irri-   yapımı ve kullanılması ( çin-
   tasyon,   ko ve kurşunlu boyalar ),
 – Burun septumunda ülser ve   ( Özellikle tekstil, halı, cam
   perforasyon   ve seramik sanayiinde )
 – Ösofajıt, gastrit, mide ülser- – Kerestelerin empermeablize
   leri  ( 6 değerli, suda   edilmesi, pastan koruyucu
   eriyen krom bileşiklerinin   madddelerin yapımı ve kulla-
   az ve uzun  süre ağızdan   nılması, bitkisel zamklar ve
   alınması ile   kesme yağlarının yapımı,
 – Bronş karsinomu, – Tabaklık, deri ve ayakkabı
 – Hemorajik nefrit, anüri,   sanayiinde,
 – Pnömokonyoz ( kromatlarla ) – Metallerin aşındırılma ve te-
   mizlenmesi, cam yapımı
   ( sülfokromikasit ve kromik
   asitle ),
 – Boyanmış maddeleri beyaz-
   latma suyu elde edilmesi ve
   kullanılması,
 – Lithografide, fotoğrafçılıkta
   kromik asit ve alkali kromat
   olarak,
 – Donanma fişeği yapımında,
 – Çimento yapımında ( 6 değer-
   ğerli krom bileşikleri ).
   ( Gerektiğinde cilt testleri, idrarda krom tayini, allerjik dermatoz ve  dermatitler
   için B – 2 dipnotunda yazılı testler yapılır. )
A – 6  Cıva ve bileşikleri
Cıva ve Anorganik Civa Bileşikleri
   Akut :15 gün – Civalı maden cevherlerinin
 – Ağızda metal tadı, salivasyon   çıkarılması ve işlenmesi,
   cıva stomatiti, – Civa destilasyonu ve fabrikas-
 – Solunum yolları irritasyonu,   yon artıklarından civanın  geri
 – Dermatoz,   kazanılması,
 – Kusma, kanlı diyare barsak -Amalgam ve civa bileşikleri-
   mukozasında nekroz,   nin elde edilmesi,
 – Önce diürezde artma, sonra – İçinde altın ve gümüş bulu-
   anüri, mesane tenezmi, böb-   nan cevherlerin işlenmesi,
   rek fonksiyon bozukluğu, – Civa lambalarının floresans
   Kronik ( Hydrargyrismus ) :1 yıl   tüplerin, radyo ve televizyon
 – Salivasyon, gingivit, diş et-   sanayiinde alıcı, verici, güç-
   lerinde civa çizgisi, stomatit,   güçlendirici tüplerin, röntgen
   sinüzit, diş dökülmesi,  ağız   tüplerinin, flamanlı elektrik
   ağız kuruluğu, yutakta kıza-   ampullerinin yapımı,
   rıklık (cıva yutağı), – Redresör tüpleri ve cıva bu-
 – Karaciğer ve böbreklerde   harlı lambaların yapımı, ba-
   fonksiyon bozukluğu,   kımı, onarımı,
 – Psişik bozukluklar (erethis- – Termometre, barometre, ma-
   mus mercurialis) :   nometre gibi ölçü ve labora-
   ajitasyon, fobiler, emosyo-   tuvar gereklerinin yapımı,
   nel labilite, dikkat ve   bakımı, onarımı,
   bellek bozuklukları, kişilik, – Civa akümülatörlerinin yapı-
   değişikliği,   mı ve onarımı,
 – Tremor mercurialis ( par- – Elektro gereçlerde civanın
   mak, dil ve ağız köşelerinden   iletken olarak kullanılması,
   başlayıp ekstremitelere
   yayılan entansiyonel tre-
   mor), yazıda değişme,
 – Paresteziler ( en çok gövde-
   de ve ekstremitelerin distal
   kısımlarında),
 – Konuşma bozuklukları , – İçinde civa bulunan ilaçların
   kekeleme (en çok fısıltılı   katalizatör olarak kullanılması,
   seslerde konuşma  zorluğu, – Civa katodlarıyla elektroliz,
   Organik civa bileşikleri – İçinde civa bulunan ilaçların
   Akut ve Subakut :15 gün   ve bitki koruma maddeleri-
 – Anorganik civa zehirlen-   nin yapımı ve ambalajlan-
   mesindeki belirtiler (daha   ması
   hafif olarak ), – İçinde civa olan boya ve ya-
 – Anestezi parestezi,motorik   pıştırıcı maddelerin yapımı
   felçler,   ve kullanılması,
   Görme ve konuşma bozuk – Civa bileşikleri veya amal-
   lukları,   gam yardımı ile altınlama,
   Kronik :1 yıl   gümüşleme, kalaylama,
 – Anorganik civa zehirlen   bronzlama, dalgalı yüzey iş-
   mesindeki gibi,   leme gibi çalışmalar,
 – Merkezi sinir sistemi bo- – Şapka sanayiinde ham ma-
   zuklukları (irreversibl).   teryelin hazırlanması, fötr
   yapımı, ( aşındırma, civa tuz-
   ları kullanarak hayvan derisi
   doldurma
 – Tahıl ve tohumlarla çalışma,
    bunların dezenfeksiyonu,
   konserve edilmesi, tarla çalış-
   maları, kerestelerin konser-
   ve edilmesi,
 – İşletme ve laboratuvarlarda
   civa ve civalı gereçlerle
   çalışma,
 – Dişçilikte amalgamla çalış-
   ma,
 – Foto laboratuvarlarında çalışma.
   lışma.
         ( Gerektiğinde idrar, kan ve dışkıda civa miktarı tayini yapılır. )
A – 7  Manganez ve bileşikleri
   Akut :15 gün – Maden cevherlerinin çıkarıl-
 – Solunum yolları irritasyonu,   ması, taşınması, işlenmesi ,
 – Mangan pnömonisi   ( mangan oksitlerin parçalan-
   Kronik ( manganismus ) :1 yıl   ması ),
 – Mangan parkinsonizmi – Alaşımların  yapımı (ferro
   ( yürüme bozukluğu, ekstre-    mangan, manganlı bakır,
   mitelerde motorik rijidite,   manganlı çinko, manganlı
   tremor, maske yüz, yutma   bronz),
   zorluğu,   salivasyon, konuş- – Potasyum permanganat elde
   ma bozukluğu ),   edilmesi ve kullanılması,
 – Kas tonusunda artma, yazıda – Demir sanayiinde mangan
   değişme (mikrografi),   kullanımı (manganlı çelik
 – Psişik bozukluklar (ağlama,   raspası),
   gülme krizleri ), – Seramik ve cam sanayiinde
 – Karaciğer parankim zararları    oksidasyon ve kükürtsüzleş-
 – Basedow sendromu.    tirme,
 – Manganlı boya maddelerinin
   yapımı ve kullanılması,
 – Mangan sülfatlı yapay gübre-
   lerin yapımı, taşınması ve
   kullanılması,
 – manganlı kaynak elektrotları yapımı
ve kullanılması
 – Manganlı kuru pil yapımı,.
   ( Gerektiğinde kanda, safrada, saçlarda mangan miktarı tayini, idrarda koproporfirin
  ve provoke manganüri yapılır.)
A – 8, a  Nitrik asit
 – Cilt yanıkları,3 Ay – Nitrik asit yapımı,
   Ciltte ülserasyon, – Organik gübre, patlayıcı
 – Pigmentli sikatrisler,   madde nitrosellüloz, sentetik
   keloid,   ipek ve deri, saat camı, cila,
 – Üst solunum yolları ve göz   boya   maddeleri, kolloidum
   mukozasında irritasyon   yapımı,
 – Gözde yanık, görme kaybı, – Metallerin toplanması, ayık-
 – Akut akciğer ödemi,   lanması, fikse edilmesi, kazın-
 – Kollaps, şok,   ma sı,temizlenmesi,meneviş-
 – Ösofagusta atrezi ve perfo-   lenmesi, galvenize edilmesi,
   rasyon ( ağızdan alınmışsa ) , -Kezzapla aşındırma,
 -Keçe ve boncuk yapımı.
A – 8, b  Nitroz gazları
( N0, N 02, N2 0, N2 03, N2 05 )
   Akut :15 gün – A-8, a bölümünde belirtilmiş
 – Gözde ve solunum yolların-   nitrik asit kullanılmasıyla
   da irritasyon,   ilgili bütün işler, özellikle
 – Bronkopnömoni, akciğer   kimya sanayii, bütün nitras-
   ödemi ( birkaç saat-2  gün-   yon proçesleri, sülfirik asit
   lükbir latent dönemden   mı, sentetik boya madde-
   sonra,   leri sentetik maddeler,
 – Kusma, ishal,   patlayıcı maddeler, ilaç
 – Methemoglobinüri, siyanoz,   yapımı, hidrokarbonların
   Kronik :1 yıl   nitre edilmesi
 – Kronik, konjonktivit, keratit, – Ark, lambaları, yüksek geri-
 – Kronik bronşit, anfizem,   lim li elektrik v.b. kullanılma-
 – El,saç,diş ve ciltte sarı renk,   sı, kaynak işleri,
   dişlerde çürüme, – Bakırın cilalanması, alüminyu-
   mun aklarla laklarla işlenmesi,
   metallerin aşındırılması, gravür,
   fotogravür, fötr yapımı
   (postların    kılsızlaştırılması),
   kimya sanayi, bütün nitras-
   otojen kaynak , galvanoplasti,
 – Tahtaların depolanması  (silo
   hastalığı),
 – Dökümhanelerde arkla kesme
   işlemleri,
 – Nitrik asidin organik madde-
   lerle ( hasır, tekstil v.b. ) kon-
   taktı, nitre edilmiş maddeler
   yapan fabrikalardaki yangınlar,
   sinema yangınları ( eski sellü-
   loid filmler),patlayıcı madde
   kazaları.
A –  8, c  Amonyak
   Akut :15 gün – Yapay gübre yapımı
 – Solunum yollarında irritasyon – Üre yapımı ve bunun nitrik
   akut akciğer ödemi, sekonder   asit sentezinde ve bazı sente-
   bronkopnömoni   tik formol üre reçineleri-
 – Keratokonjonktivit, iris   nin yapılmasında kullanıl-
   atrofisi, kornea ve lens   ması
   bulanıklığı, – Soğutucu olarak amonyak
 – Ciltte yanıklar,   kullanılması ile yapay buz
 – Sindirim sisteminde yanık-   yapımı,
   lar, – Solvay işlemi ile soda yapımı
 – Larenks ödemi, şok, – Kok ve havagazı fabrikaları,
 – Nervöz bozukluklar, koma,   boyacılıkta kazıma maddesi
   Kronik:1 yıl   olarak kullanılması,
 – Astmatiform krizler,
 – Psödomembranöz  konjonk-
   tivit.
A –  9  Nikel ve bileşikleri
a) Nikel ve nikel tuzları
   Akut :7 gün – Alaşım yapımı (bakır, mangan
 – Mide – barsak kanalında   krom, demir ve molibdenle )
   akut zararlar ( bulantı,   ve bu alaşımlarla madeni  para
   kusma).   mutfak ve ev eşyası yapılması,
   Kronik :1 ay – Demir ve çelik sanayiinde
 – Mide barsak belirtileri,   kullanılan özel çeliklerin
 – Dermatozlar (prurit, eritem,   ( ferronikel )  fabrikasyonu, ,
   cilt ülserleri, ekzama, pig-   korrozyona dayanıklı  çelik
   mentasyon).   dökümü ve bunların tekerlek
   yapımı v.b. işlerde kulla-
   nılması
 – Elektrogalvanizasyon ( nikel-
   leme )
 – Nikel – kadmiyum akümüla-
   törlerin yapımı,
 – Kimya sanayiinde kataliza-
   tör olarak kullanılması.
b) Nikel karbonil Ni (CO) 4
   Akut :15 gün – Cevherlerinden nikel elde
1.Dönem :   edilmesi,
 – Sendeleme, bilinç bozuk- – Nikel ve bakır ayırma iş-
   luğu gibi merkezi sinir   lemleri,
   sisteminde hafif zarar be- – Saf nikel elde edilmesi,
   lirtileri, – Kimya sanayiinde bazı sen-
 – Solunum yolları irritas-   tezlerde katalizatör olarak
   irritasyonu.   kullanılması.
2.Dönem :
 – Solunum yolları
   irritasyonu ( retrosternal delici
   ağrı ve siyanoz ile birlikte),
 – Tekrarlayıcı sakral ağrılar,
 – Genel durumda bozulma
   ( halsizlik, baş ağrısı, ateş,
   sürekli zayıf nabız,
   hipertermi ),
 – Akciğer ödemi, subikter ve
   kalp yetmezliği,
   Kronik :6 ay
 – Nöbet şeklinde astmatiform
   dispne,
 – Nervöz ve psişik bozuk-
   luklar,
 – Anemi.
 – Karaciğer fonksiyon bozuklu-
   ğu ( ikter, kolik ),
      ( Gerektiğinde ilk günde kanda nikel, ilk iki günde kanda karbon  monoksit  ve
 idrarda nikel tayinleri yapılır.)
A – 10,  a  Fosfor ve anorganik fosfor bileşikleri
Beyaz fosfor
   Akut :15 gün – Fosfor ya da fosfor bileşik-
 – Mide, barsak kanalı zarar-   lerinin istihsali
   zararları ( bulantı, kanlı – Maden cevherlerinden ve
   kusma ),   kemiklerden fosfor elde edil-
 – Merkezi ve preferik sinir   mesi,
   sistemi bozuklukları, – Kimya ve ilaç sanayiinde
 – Cilt ve mukozalarda  yanık,   fosforun kullanılması,
   Kronik :1 yıl – Fosforlu bronz yapımı,
 – Yorgunluk, zayıflama, – Fosforlu pestisidlerin yapı-
   iştahsızlık, sindirim bozuk-   mı ve kullanılması,
   luğu,
 – Deri mukoza ve retina – Donanma fişeği, duman çı-
   kanamaları,   karıcı maddeler, yangın bom-
 – Osteonekroz, kemiklerde en-   bası işaret ve aydınlatma
   feksiyonlara dirençsizlik   fişeklerinin yapımı,
   ( osteomiyelit, periostit, – Beyaz fosfordan kırmızı fos-
   özellik le alt çene ke-   for elde edilmesi,
   kemiğinde ),
 – Karaciğer ve böbrek paran-
   kim zararları.
Fosforlu hidrojen ( PH3 )
   Akut :15 gün – Az miktarda fosfor ihtiva
 – Baş ağrısı, bulantı,   etmek ve nemle birlikte ol-
   şiddetli suzluk duygusu,   mak koşulu ile Ferrosiliş
   kusma ishal,   mangansilis, Kalsiyum, Kar-
 – Dispne, siyanoz ve sıkıntı   bit ve Kalsiyum siyanamid
   ile birlikte göğüs   yapımı ve kullanılması,
   ağrıları, – Tahıl silolarında ensektisit
 – Ekstansor kaslarda spazm,   olarak alüminyum ve çinko
   ajitasyon, kramplar, delir,   fosfitlerin kullanılması,
 – Akut karaciğer ödemi, – Kalsiyum karbitteki safsız-
   koma.   sızlıklardan asetilen elde edil-
   mesi ve kullanılması.
Diğer anorganik fosfor bileşikleri
( Klorlu fosfor bileşikleri )
 – Gözlerde, solunum yolları – Özellikle kimya sanayii, gra-
   ve ağız mukozasında   fik sanatlar ve yapay gübre
   irritasyon.15 gün   yapı mında, fosforik asit ve
   anorganik fosfor bileşikleri-
   nin kullanılması,
Tetra fosfor tri sülfit
 – Eritem (fosfor eritemi),1 ay – Kibrit kutularındaki sürtme
 – Allerjik pruriginöz   yüzeyinin yapımı ( tetrafos-
   dermatoz.   fortrisülfit : P4 S3 )
( Radyolojik olarak alt çene kemiği nekrozu saptanır )
A – 10,  b  Organik fosfor bileşikleri
   Akut :15 gün – Organik fosfor bileşiklerinin
 – Baş dönmesi nöbetleri,   yapımı,
   migren, bulantı, iştahsız- – Bu bileşiklerin pestisit ola-
   lık, sıkıntı hissi, ajitas-   rak kullanılması,
   yon, baş ağrısı, – Böyle maddelerle bulaşmış
 – Görme bozukluğu, sali-   kapların gündelik hayatta
   vasyon, miyosis,   kullanılması,
 – Dispne, bronşlarda – Bu maddelerle çalışan labo-
   hipersekresyon, larenks ve   ratuvarlar.
   bronş spazmı,
 – Bradikardi, hipotansiyon,
 – Ekstremitelerde, göz
   kasların da, dilde kas
   krampları,
 – Şiddetli terleme, bulantı,
   kusma ve defekasyon ile
   birlikte sindirim kanalı
   spazmları,
 – Akut akciğer ödemi,
   solunum felci,
                                   ( Kanda kolinesteraz aktivitesi tayini yapılır. )
   ( Dietil paranitrofenil thiosulfat ihtiva eden alkilfosfat zehirlenmelerinde idrarda
 paranitrofenol tayin edilir. )
A – 11,  a  Kurşun ve kurşun tuzları
   Akut :1 ay – Kurşun cevherlerinden ve
 – Sindirim sistemi zararları   çinko izabehanelerindeki
   ( karın ağrısı, kusma ),   kurşunlu küller ile kurşunlu
 – Karaciğer ve böbrek   piritlerin kavrulmasından
   fonksiyon bozukluğu,   geri kalan artıklarından kur-
 – Nervöz belirtileri   şun elde edilmesi, işlenmesi,
   (kramplar), – Kurşunlu eski metallerden
 – Şok,   ve eski kurşunlardan kur-
   Kronik :3 yıl   şunun geri kazanılması,
1.Emilim dönemi :
 – Klinik belirti yoktur,
 – İdrarda ve kanda kurşun – Kurşun, kurşun alışımları ve
   artmıştır.   kurşunlu metallerin izabesi,
 – İdrarda koproporfirin ve   dökümü, rafine edilmesi,
   delta aminolevülinik   haddelenmesi,
   asit artmıştır, – Çinko izabesi, çinko ve kur-
 – Kanda delta aminolevünik   şundan külçe dökümü,
   asit dehidraz aktivitesi – Kurşun bileşiklerinin yapı-
   azalmış ve protoporfirin IX   mı, işlenmesi,
   artmıştır. – Elektrikli akümülaör ima-
 – Basofil noktalı eritrositler   lat ve tamirleri,
   artmıştır, – Kurşun ve kurşun alaşım-
 – Hemoglobin azalmıştır,   ları ile kaynak, lehim ka-
 – Dişetlerinde Burton çizgisi   laylama, kurşun ve çinko iza-
   olabilir.   behanelerindeki çalışmalar,
2.Presatürnizm ( kritik baş- – Kurşun ve kurşun alaşımla-
   langıç dönemi ) :   rından yapılmış bütün mad-
 – Halsizlik, ajitasyon, baş   delerin yapımı dökümü, te-
   ağrısı, baş dönmesi, kas   mizlenmesi,
   gücünde azalma, – Kurşunlu eğe ve zımparalar-
 – İştahsızlık, kabızlık,   la, eğeleme ve zımparalama
 – Ciltte soluk – gri renk   işlemleri,
   ( kurşun kolorit ) – Kurşunlu metallerin kor ha-
 – Normo veya hipokrom   line getirilmesi, çekme iş-
   anemi,   lemleri,
3.Satürnizm ( belirli zehir- – Kurşunlu insektisitlerin yapımı, işlenmesi
   lenme ) :    ve kullanılması
 – Yukarıdaki bütün belirtiler – Kurşunlu boya, badana, ci-
   daha da şiddetlenir,   la, lak, mürekkep, yapıştırıcı
 – Kurşun kolikleri,   maddeler, koruyucu kalkar,
 – Polinevrit ( en çok nervüs   boya maddeleri ( kurşun be-
   radialis felci ),   yazı, çinko beyazı ), krom sa
 – Ensefalopati ( baş ağrısı,   rısı, krom kırmızısı ) ve si-
   kas krampları, menengial   katiflerin ( kurşun naftenat )
   irritasyon belirtileri, koma   yapımı, hazırlanması, kul-
   kurşun eklampsisi )   lanılması,
 – Karma, yakma, raspa yapma,
   aşındırma kaynak alevinde
   kesme, sıcak perçinle kurşun
4.Geç hastalık dönemi :   kaplama, gemilerin ve demir
 – Kronik azotemik, hiper-   yapıların sökülmesi, onarımı,
   tansif nefrit,   eski boyaların kazınması,
 – Kronik ansefolapati – Kap kacak ve bazı kiremit-
 – Kronik mide, barsak bo-   lerin yapımı,
   zuklukları, zararları, – Kurşunlu emaye yapımı, sır-
 – Romatizmal şikayetler   lama, seramik eşyanın süs-
   kurşun gut’u ),   lenmesi, işlenmesi, kurşunlu
   materyall cam ve diğer eşya
   ların emaye edilmesi,
 – Kurşunlucam kap, bardak
   yapımı,
 – Kurşunlu cam dökümü, ka-
   rıştırılması ( kristal yapımı ),
 – Kurşunlu elmas tutucular
   kullanılarak elmas yontul-
   ması,
 – Matbaalarda dizgi makinele
   rinin kullanılması ( Monotip,
   linotip gibi ).
 – Kurşunlu tozlarda kromito-
   grafi,
 – Bazı sentetik maddelerin ya-
   pımında organik kurşun bi-
   leşiklerinin kullanılması ( po-
   liviklorür için stabilizatör
   olarak kurşun stearat ).
 – İçinde kurşun tozu dumanı
   veya buharı bulunan işyerle-
   rinde de yapılan işler.
   ( Kanda kurşun miktarı tayini, kurşun zehirlenmesi için en iyi indikatör-
 dür. Ayrıca basofil granülasyonlu eritrositlerde artma, idrarda delta aminole-
 vülinik asit, idrarda koproporfirin, idrarda kurşun, kanda delta aminolevülinik
 asit dehidraz, eritrositlerde protoporfirin IX tayinlerinden yararlanılır. Sela-
 tör ilaçlarla yapılan yükleme testi ile idrarda provoke kurşun miktarı tayini
 daha önce geçirilmiş kurşun zehirlenmelerinin tanısında yardımcı olur. )
A – 11,  b  Organik kurşun bileşikleri
( Kurşun tetraetil, kurşun tetra metil )
   Akut :1 ay – Kurşun tetraetil ve meil
 – Hipotermi, hipotansiyon,   elde edilmesi, bunlarla te-
   bradikardi.   temas  içinde vurunu önle-
 – Psikoz ( delirium tremens )   yici olarak bu maddelerin
   Kronik :3 yıl   bulunduğu akaryakıtların el-
 – Psişik bozukluklar hipor-   de edilmesi,
   eksitabilite, – Akaryakıt tanklarının te-
 – Uykusuzluk, miyalji, baş   mizlenmesi ve onarımı,
   dönmesi, bulanı, kusma, – Bu gibi akaryakıların yan-
   hipotansiyon,   ması ile atmosferin kirlen-
 – Tremor, hiperrefleksi,   mesi,
 – Karaciğer ve böbrek – İçine kurşunlu akaryakıt ka-
   zararları.   tılmış yapışırıcı v.b. Mad-
   delerin kullanılması,
( Kanda ve idrarda kurşun tayini yapılır. )
A –  12,  a  Karbon sülfür
   Akut :15 gün – Karbon sülfür ve türevleri-
 – Yüzde kızarma , öfori,   nin ( karbon tetraklorür ) el-
 – Halüsinasyon delirleri,   de edilmesi,
   karbonsülfür rausch’u – Karbon sülfürün çözücü ola-
   bilinç kaybı, solunum felci,   larak, özellikle yağların, guta-
   koma   perka, reçineler ve eterik
   Subakut1 ay   yağların ekstraksiyonunun-
 – Keratokonjonktivit,   da ve çözümünde kullanıl-
 – Nöropsişik bozukluklar   ması
   ( baş ağrısı, agressivite, – viskoz, sentetik, elyaf, selülozik filmler
   ( Seksüel davranış bozuk-    ve selefon yapımı
   lukları, dikkatte azalma, – Bazı yapıştırıcıların yapımı,
   ajitasyon, depresyon, uyku-
   suzluk ), – Karbon sülfür ile kükürtün
   Kronik :1 yıl   ekstraksiyonu ve özünmesi
 – Polinevrit ( motoriksensible ),   bu eriyiklerin kauçuk vul-
 – Retrobulber optik, nevrit,   kanizasyonunda ve kibrit
   skotom, pupilla bozuklukları.   fabrikalarında kullanılması,
 – Nervüs akustikus zararı,
 – Depresyonlar
 – Piramidal ve ekstra – Karbon, sülfürlü ilaç ve koz-
   pramidal sinir zararları,   metiklarin yapımı,
 – Mide, barsak şikayetleri, – Karbon sülfür veya kar-
 – Hiperkolesterinemi, hiperli-   bon sülfürlü maddelerin en-
   poproteinemi,   sektisit veya parazit öldürü-
 – Damar sklerozu ( öncelikle   cü olarak tarımda ve tahıl si-
   beyin ve böbreklerde ),   lolarında kullanılması.
 – Gonad fonksiyonlarında – Bazı kemirici hayvanları
   bozulma,   yokedici ilaçların yapımı.
 – Erken ihtiyarlama,
 – Koroner seklerozu.
   ( Gerektiğinde idrarda iyodazid testi, gonad hormonlarının tahlili, elek-
 troansefalografi, elektromiyografi, odiyometri yapılır; idrarın Fehling reaktifi
 ile kahverengi olup olmadığına bakılır. )
A – 12,  b  Kükürtlü hidrojen
   Akut :15 gün – Sentetik elyaf sanayii (viskoz
 – Baş ağrısı, baş dönmesi,   ve selofon yapımı),
 – Göz ve solunum yolları – Sanayi gazlarının elde edil-
   mukozasında irritasyon,   mesi, ( havagazı )
 – Bilinç kaybı, solunum – Klorhidrik asit, sülfürik asit,
   felci   karbon dioksit kükürtlü bo-
   Subakut :1 ay   yaların ve diğer kimyasal
 – Baş ağrısı, baş dönmesi,   maddelerin yapımı,
   uyku bozuklukları, ağızda – Şeker rafinerileri,
   madeni tad, salivasyon, – Hela ve fosseptık temizleme-
   bulantı, ishal   leri, boşaltma sırasında ve
 – Keratokonjonktivit, fotofobi,   boşaltmadan sonraki çalış-
   Görme bozuklukları göz   ma ve kontroller.
   kapağı kasları krampları,
 – Solunum yollarında irritas-
   yon, bronşit, kanlı balgam,
   Kronik ( Sulfhidrismus ) :2 ay
 – Solunum ve sindirim siste-
   minde karakteristik olmayan
   belirtiler,
 – Psişik bozukluklar.
A – 12, c  Sülfürik asit
   Akut :15 gün – Sülfürik asit üretimi,
 – Ciltte yanık, nekroz, – Patlayıcı madde sanayii,
 – Üst solunum yollarında irri- – Sentetik elyaf yapımı,
   tasyon, akut bronşit, – Boya ve boya maddeleri ya-
 – Konjonktivit, gözde yanık   pımı,
   Kronik :3 ay – Eterler ve esterlerin üretimi,
 – Ciltte sikatris, keloid, – Kurşunlu akümülatör fab-
 – Kornea ülserleri, keratit,   fabrika ve onarım yerleri,
   görme zararları, – Minaral ve bitkisel yağ ra-
 – Üst solunum yollarında   fineri,
   kronik iltihap, kronik – Selülozdan glukoz elde
   bronşit,   edilmesi,
 – Dişlerde dekalsifikasyon, – Dericilik ve tabaklık,
   çürüme, diş dökülmesi, – Brom ve iyot üretimi,
 – Gaz kurutma işlemleri,
 – Uranyum üretimi,
 – Sabun sanayiinde yağ asitle-
   rinin geri kazanılması,
 – İlaç sanayii,
 – Laboratuvarlar.
A – 12,  d  Kükürt dioksit
   Akut :15 gün – Sülfürik asit üretiminde ara
 – Üst solunum yollarında   ürün olarak,
   irritasyon, bronşit, bron- – Kağıt hamuru yapımı, nişas-
   kopnömoni, akut akciğer   ta sülfitler ve thiosulfatların
   ödemi,   üretimi,
 – Konjonktivalarda  irri- – Şeker elyaf, deri ve tutkal-
   tasyon,   ların işlenmesinde beyazlaş-
 – Bulantı, kusma.   tırıcı olarak,
   Kronik :3 ay – Organik sentezlerde,özellik-
 – Ciltte deskuamasyon,   le karbonsülfür, thiofen, sul-
 – Kronik bronşit, anfizem,   fonlar ve sülfonatların üre-
   bronşektazi, sağ kalp   timinde,
   yetmezliği, – Şarapçılıkta,
 – Koku ve tad duygusunun – Pestisid olarak kullanılması,
   azalması ve kaybı,
 – Parkinsonizm, refleks – Cevherden bakır elde edil-
   bozuklukları,   mesi ve işlenmesi,
 – Dişlerde çürüme ve – Buz dolaplarında soğutucu
   dökülme.   madde olarak,
 – Besin maddelerinin dezen-
   feksiyonu,
 – Kok fırınları,petrol rafine-
   rileri, kömür ve fuel-oil ya-
   kılan ocaklar, kazanlar.
   ( Gerektiğinde idrarda sulfat miktarı tayini yapılır. )
A –  13  Talyum ve bileşikleri
   Akut :15 gün – Ağır metal cevherlerinden
 – Susuzluk duygusu, bulantı,   talyum elde edilmesi, geri
   kusma, kabızlık   kazanılması, alaşımlarının
 – Taşikardi, stenokardi,   ve bileşiklerinin yapımı,
   hipertansiyon, – Talyum veya bileşiklerinin
 – Yüzde, konjonktivalarda,   ilaç sanayinde, cam sanayiin-
   üst solunum yollarında   de ( özellikle optik camlar ve
   hiperemi,   yapay mücevher taşları ) kul-
 – Parmaklarda parestezi,   lanılması, boya ve boya mad-
 – Ayaklarda ağrı ( Burning   maddelerinin, piroteknik mad-
   feet ),   delerinin yapımı,
 – Uykusuzluk, – Ensektesit ve fare mücadele
 – Assendan polinevrit,   ilacı olarak talyum sulfat el-
 – Saç dökülmesi, tırnak-   de edilmesi ve kullanılması,
   larda lunula çizgileri, – Kızılötesi ışınlara duyarlı foto
 – Psişik bozukluklar,   elektrik hücrelerin yapımı.
 – Korsakow sendromu, bulber
   paralizi,
 – Kafa sinirlerinde nervüs,
 – Okülomotorius ve nervüs,
   optikus, nevrit.
   Kronik :1 yıl
 – Zayıflama, uykusuzluk,
 – Stomatit, ana-it gastrit,
 – Görme bozuklukları,
 – Dikkatte azalma,
  – Böbrek zararları
   ( albüminüri, silindirüri,
   eritrositüri ),
 – Saç dökülmesi.
   ( Gerektiğinde idrar, dışkı, saç ve tırnakta talyum tayini yapılır. )
A – 14  Vanadyum ve bileşikleri
   Akut :15 gün – Cevherden ve vanadyum bu-
 – Solunum yolları irritasyonu   lunan cüruftan elde edilme-
   ( ses kısıklığı, yutakta   si, işlenmesi,
   kuruluk, kuru öksürük, – Ferromangan yapımında
   dispne, göğüsde daralma   kullanılan vanadyum pen-
   duygusu ),   toksidin hazırlanması,
 – Akut bronşit, – Demir ve çelik tasfiyesi, fer-
   bronkopnömoni,   romanganlı özel çelik yapımı
 – Dilde ve ekstremitelerde – Aliminyum cevherlerinin işlenmesi
   tipik yeşil – siyah renk, – Kimya sanayinde kataliza-
   Kronik :1 yıl   tör veya oksidasyon maddesi
 – Kronik bronşit (anfizemliolarak kullanımı
  veya amfizemsiz), – Çeşitli mürekkep, boya maddeleri,
 – Nörolojik, psişik bozuk-  kurutucu maddeler ve fotografçılık
   lar ( parmaklarda tremor,  maddelerinin yapımı
   depresyon ), – Petrolden elde edilen akar-
 – Kalpte fonksiyonel bozuk-   yakıt ( özellikle ağır yağ ) ile
   lar (çarpıntı),   çalışan kazan, ocak, baca ve
 – Ekzematiform dermatoz.   türbinlerin temizleme ve
   onarımı.
A – 15  Halojenler
A – 15, a   Klor
   Akut :15 gün – Klor elde edilmesi ve sıvı-
1. Dönem :   laştırılması,
 – Göz ve üst solunum yolları – Sıvı klorun taşınması ve bu-
    mukozasında irritasyon,   nunla temas,
   öksürük krizleri, göğüste – Kimya ve ilaç sanayiinde
   sıkışma hissi,   klor türevlerinin yapımı,
2. Dönem : – Metal yüzeylerinin klorhid-
 –  48 saat süren latent dönem.   hidrik asit ile aşındırılması,
3. Dönem : – Hipoklorürlere ( klorlu su )
 –  Akut akciğer ödemi, şok,   asit etkisi ile klor atomları-
 –  Taşikardi,hipotansiyon,   nın açığa çıkması.
   oligüri
   Kronik :3 ay
 – Göz ve üst solunum yol-
   ları mukozasında irritas-
   yon, kronik bronşit,
   amfizem,
 –  Atipik mide,barsak
   şikayetleri,
Halojenler
A -15,  b  Brom
   Akut :15 gün – Bromun deniz suyundan ve
 –  Klorda olduğu gibi üç   deniz tuzunun,yosunun ve
   dönem vardır,belirtileri   sanayide potasyum tuzları-
   daha hafiftir, solunum sis   nın işlenmesinden kalan ar-
   temi belirtileri daha az,   tıklardan elde edilmesi,
   sindirim sitemi belirtileri – Brom türevlerinin yapımı,
   daha sıktır, – Bromun kimya sanayiindeki
 – Ciltte yanıklar, nekrotik   bazı sentezlerde oksidasyon
   ülserasyonlar,   maddesi olarak kullanılması.
   Kronik :3 ay
 –  Ekzama,akne,deride
   ülserasyon
Halojenler
A – 15,  c   İyot
 – Deride,göz ve üst3 ay – Deniz alglarından, ( Şili güher-
   solunum yolları mukozasında irritasyon   çilesinden ve petrol   rafiner-
 – Gözlerde yanık,   lerindeki çeşitli  işlemler sı-
 – Akne, pemfigus.   rasında iyot elde edilmesi,
 – İyot ve iyot bileşiklerinin
   kullanılması, ( örneğin kim-
   ya, ilaç sanayii ve fotoğraf-
   çılık) .
Halojenler
A – 15,  d   Fluor
   Akut :15 gün – Fluorhidrik asit ve alkali flu-
 – Cilt ve mukozada yanık,do-   fluorürlerin elde edilmesi, kul-
   ku zararları ( bir latent süre-   lanılması,
   den sonra ağrılı derin nek- – Kryolit banyosunda elekt-
   rozlar,doku kaybı ),   roliz ile alüminyum elde  edil-
 – Solunum yollarında irritas-   mesi,
   yon, akut akciğer ödemi, – Döküm parçalarının aşındı-
 – Kramplar,felçler,   rılması ve çeliğin parlatılma-
 – Akut böbrek zararları,   sı (fluorhidrik asit ve tuz-
 – Akut kalp ve dolaşım bozuk-   ları ),
   ları, – Cam ve porselenin dağlan-
   Kronik :1 Yıl   ması, camın matlaştırılması,
 – Fluor kaşeksisi ( fluoroz ),   kristallerin parlatılması,dö-
 – Dişlerde lekeler ( güve yeni-   küm parçalarının ve çeliğin
   görünüm ), çürükler,   temizlenmesi ( fluorhidrik
 – Osteoskleroz ve osteomalazi   asit ve tuzları ),
   benzeri kemik değişiklikleri – Fluor bileşiklerinin pestisid
   ( öncelikle kostalar, kolomna   ve kereste konserve edicisi
   vertebralis ve pelvisde ),   olarak kullanılmaları,
 – Eklem bağlarında kireçlen- – Amonyum flüorür ile ema-
   me eklem hareketlerinde sı-   ye yapımı,
   nırlanma ( Morbus Bechtrew – Düşük küllü filtre kağıdı ya-
   benzeri ),   pımı,
 – Zayıflama, anemi, – Temizlik tozu yapımı, ( sod-
 – Deride kuruluk, tırnaklarda   yum silisyum fluor bileşik-
   kırılma,   leri )
 – Böbrek fonksiyon bozukluğu. – Özel çimento türlerinin ya-
   pımı ( kalsium fluorür ),
 – İçinde fluor bileşikleri bulu-
   nan sanayii artıkları ( örne
   ğin süperfosfat ve petrol sa-
   nayii ),
   ( Gerektiğinde idrarda fluor miktarı tayini yapılır. )
A – 16 Alifatik veya alisiklik hidrokarbonlar
   ( Petroleter ve benzinin bileşiminde bulunan petroleter, petrol benzini,
 kerosin, diesel yağı, fuel oil v.b. gibi )
   Akut :15 gün – Ham petrolün distile ve rafi-
 – Baş dönmesi,kulak çınlama-   ne edilmesi,
   sı rausch hali, koma, pnömo- – Hidrokarbonların yapılarını
   ni, plörit.   değiştirmeye hizmet eden
   Kronik :1 yıl   kraking ve reforming işlem-
 – Komedon, akne, follikülit,   leri,
 – Fotosensibilite, cilt kanseri, – Distilasyon ürünlerinin çö-
   zücü, yakıt maddesi, yağları
   temizleyici ve yanma mad-
   desi olarak kullanılması,
 – Bu maddelerin depolandığı
   kap, tank v.b.nin temizliği.
A – 17 Alifatik ve alisiklik halojenli hidrokarbonlar ( Metil klorür,
kloroform, karbon tetraklörür 1, 1, 1 ve 1, 1, 2 triklor etan,
tetrakloretan, trikloretilen, perkloretilen metan ve etanın fluorlu
ve klor-fluorlu türevleri, metil bromür, klorbrom metan, DDT
DDD, heksaklor sikloheksan, aldrin, dieldrin, endrin, texafen,
vinil klorür, tetra fluor etilen, kloropen v.b. )
A – 17  I. Doymuş alifatik halojenli hidrokarbonlar
a. Metil klorür, metil bromür
   Akut :15 gün – Bu gruptaki bileşiklerin ara
 – Konjonktivalarda ve solu-   veya son ürün olarak elde
   num irritasyon,   edilmesi ve kullanılması,
 – Baş dönmesi, nistagmus, – Kuru temizleme işleri,
   mid riasis, ışığa karşı pupil- – Bunların yağ, cila, lak, reçi-
   la refleks kaybı, konuşma   ne vernik, bitum, kükürt,
   bozuklukları, intentionel tre-   balmumu, sentetik elyaf ( se-
   mor, yürüme bozuklukları,   lüloz ) için çözücü olarak kul-
 – Fobi, somnolans delir,   lanılmaları, metallerin
 – Kas krampları, pareziler,   temizlenmesi ve yağsızlaştı-
 – Jackson tipi epilepsi,   rılması, boyama işleri,
 – Böbrek zararları ( oligoüri, – Soğutucuların içinde soğut-
   anüri, albüminüri, üremi ),   ma maddesi olarak, bunların
 – Beyin ödemi, akut akciğer   yapımı ve onarımı,
   ödemi,
 – Tedaviye cevap vermeyen – Ensektisit olarak kullanıl-
   neralize tremor ( kalıcı ).   maları ( özellikle spray şek-
   Subakut :1 ay   linde ),
 – İntestinal ve nervöz bozuk- – İlaç sanayiinde çeşitli dezen-
   lukları,   feksiyon maddeleri aneste-
 – Miyokloni,   tik ve antiseptiklerin yapı
   Kronik :1 yıl   mında,
 – İntestinal bozukluklar ( bu- – Boyacılıkta kullanılan mad-
   lantı, kusma, kolik, diyare ),   delerin çözücü, inceltici ve
 – Nörolojik belirtiler ( baş ağ-   aşındırıcı ( düzeltici ) olarak ya-
   rısı, somnolans, koordinas-   pımı ve kullanılması ),
   yon bozukluğu, tremor, felçler ). – Yangın söndürücü maddele-
   rin yapımı ve kullanılması,
   ( Bu maddelerin bazıları yük
   sek sıcaklık derecelerinde veya
   alevle temasta fosgen vb. A – 3.b
  de olduğu gibi toksit halojen
   türevleri meydana getirirler ).
b.  Tetraklor etan ve karbon tetraklorür
   Akut :15 gün
 – Konjonktivalarda ve solu-
   num yolları mukozasında ir-
   tasyon
 – Bulantı, kusma, baş dönme-
   si, somnolans,
 – Hepatonefrit ( latent bir dö-
   nemden sonra )
   Kronik :3 ay
 – Dermatozlar.
A – 17,  II. Doymamış alifatik halojenli hidrokarbonlar
a.  Trikloretilen, tetrakloretilen
   Akut :15 gün   Alifatik diziden hidrokarbonla-
 – Baş ağrısı, dönmesi, uyu-   rın halojen türevlerrinin istihsa-
   şukluk,   li, açığa çıkarılması ya da kul-
 – Mukoza irritasyonları,   lanılmasına ilişkin herhangi bir
 – Somnolans, narkoz,   işlemle uğraşma,
   Kronik :6 ay
 – Yorgunluk, tremor, karakter
   değişikliği,
 – Dermatozlar,
 – Ani kalp durması
 – Trikloretilen alışkanlığı.
A – 17,  III. Halojenli alfatik ve alisiklik ensektisitler
( DDT, Aldrin, Dieldrin v.b. )
   Akut :15 gün
 – Tremor, lokal ve generalize
   kramplar, felçler,
   Kronik :1 yıl
 – Blefarokonjonktivit,
 – Dermatozlar,
 – Nörolojik bozukluklar,
 – Hipoplastik anemi ( son ikisi
   daha çok hekzakloroheksanla
   olur ).
A – 17,  IV. Metan ve etanın klor ve fluorlu türevleri
( fluoranlar )
 – Bu maddelerin şimdiye ka-
   dar insanlarda zehirleyici
   etkileri görülmemiştir. An-
   cak ısıtılmala rında zehirle
   halojen maddeler açığa
   çıkar.
A – 17,  V. Sentetik maddelerin halojenli monomerleri
( Vinil klorur ve kloropren gibi )
   Akut :15 gün
 – Somnolans, bilinç kaybı,
   Kronik :1 yıl
 – İntestinal ve nörolojik bo-
   zukluklar,
 -Alopesia ( öncelikle klorop-
   renle ),
 – Parmaklarda Raynaud send-
   romu tipinde vasomotor bo-
   zukluklar,falankslarda ak-
   roosteoliz,dermatozlar (vi-
   nilklorür polimerizasyonu sı-
   rasında).
   ( Gerekirse idrarda Fujiwara reaksiyonu ile bazı klorlu alifatik  hid-
 rokarbonların tri ve per gibi parçalanma ürünlerinin saptanması yoluna
 gidilir. )
A – 18,  a  Alkoller
 – Konjonktivalarda ve üst so- – Alkol ve bunların halojenli
   lunum yollarında irritasyon,   bileşiklerinin elde edilmesi,
 – Narkotik etki. – Boya, cila, vernik, doğal ve
   Metil alkol   sentetik reçine, kimyasal te-
   Akut :15 gün   mizleme maddeleri, leke çı-
 – Baş ağrısı, bulantı, kusma,   karıcılar için çözücü ve üre-
   siyanoz, taşikardi, akut ak-   tici yapımı ve kullanılması,
   ciğer ödemi, koma. – Verniklerin, elektrik malze-
 – Görme bozukluğu,   mesindeki yalıtıcı manrola-
 – Nefropati, hepatopati, nöro-   rın ( diaseton alkol ), anilin
   pati,   boyalarının ( metanol ) yapı-
   Kronik :1 yıl   mı ve işlenmesi,
 – Konjonktivalar ve üst solu- – Kozmetik, parfüm ve sabun
   num yollarında irritasyon.   yapımı,
 – Baş ağrısı, baş dönmesi, – Meyve esanslarının elde
 – Dispeptik şikayetler,   edilmesi,
 – Fotofobi, görme azlığı, mid- – İlaç sanayii
   riasis, papilla ödemi. – Antifriz, fren sıvısı, sentetik
   yağlama maddeleri, koruyu-
   cu cam ekran yapımı,
 – Lastik sanayii ve yapay de-
   ri yapımı,
 – Kereste konserveleme mad-
   delerinin yapımı ve kullanıl-
   ( diaseton alkol ),
 – Sentetik elyaf sanayiinde
   sellüloid ve sellüloz asetat
   için çözücü olarak ve temizleme ve
   çözünleme maddesi olarak kullanılması,
 – Bazı sentetik kumaş ve ör-
   tülerin yapımı,
 – Şapka yapımı ( hasır şapka )
 – Formalhedit elde edilmesi
   ( metanol ),
 – Tohumculukta su çekici ve
   bakteriostatik olarak,
 – Petrokimya sanayii ( rafine-
   riler ),
 – Füzelerde yakıt olarak (pro
   panol ),
 – Patlayıcı madde sanayiinde
   ( Gerektiğinde kanda ve idrarda metil alkol ve formik asit miktarları
 tayin edilir. )
A – 18,  b  Glikoller
   Akut :15 gün – Glikol, poliglikoller, bunla-
 – 12 saatlik latent süreden   rın türevleri ve asetatların
   sonra   elde edilmesi,
 – Nörolojik belirtiler ( bacak- – Kimya sanayiinde çeşitli or-
   larda zayıflık, kramplar ),   ganik sentez işlemlerinde ara
 – Karaciğer ve böbrek zarar-   ürün olarak, öncelikle cila,
   ları ( ikter, hematüri ),   reçine, sellüloz bazına da-
 – Akut böbrek yetmezliği,   yanan ve çabuk kuruyan
 – Akut akciğer ödemi.   notrosellüloz ve sellüloz ase-
   Kronik :1 yıl   tat için çözücü olarark,
 – Rinit, kronik konjonktivit, – Çeşitli ilaçlarda sıvağ  (sul-
 – Karakteristik olmayan hema-   fonamid, antibiotik, asetilko-
   tolojik bulgular,   lin ) deodorant, dezenfeksiyon
 – Baş ağrısı, baş dönmesi, nis-   maddesi, bakteriostatik ( kli-
   tağmus,   ma cihazlarında hava sterili-
 – Ruhsal bozukluklar, kişilik   zasyonu için ) gliserin yerine,
   bozuklukları, – Kozmetik sanayii ( sabun,
   krem, yüz kremleri ),
 – Antifriz, fren sıvısı ve hidro-
   lik yağ yapımı,
 – Besin maddeleri sanayiinde
   çeşitli esans ve ekstrelerin
   yapımı,
 – Tekstil sanayiinde dokuların
   yumuşatılması, boyamaya,
   basma işlemine hazırlanma-
   sı,çeşitli sentetik kuvvetlen-
   dirici maddeleri yapımı, çe-
   çeşitli sentetik kumaş ve ya-
   pıştırıcıların yapımı,
 – Fotoğraf sanayiinde bazı
   plak ve filmlerin yapımı,
 – Patlayıcı madde sanayii,
   sentetik lastik maddeleri
 – Tütün sanayiinde kurutma
   maddesi olarak, gazların ku-
   rutulması için ( ancak propi-
   lenglikol nem muhafaza edici
   olarak da kullanılır. )
 – Yeraltı havagazı borularının
   izolasyonu ( etilenglikol katı-
   larak. )
A – 18, c  Eter ve türevleri
 – Somnolans, baş ağrısı, baş – Eterin ve halojenli türevle-
   dönmesi, bulantı, kusma,   rinin elde edilmesi,
   Etilen oksit ve dioksan1 yıl – Kimya sanayiinde balmu-
 – Göz, burun ve yutakta irri-   mu yağ, lastik, reçine, ci-
   ritasyon,   la ve ve nitrosellüloz için çözü-
 – Baş ağrısı, baş dönmesi, bu-   cü olarak, organik sentezler-
   lantı, kusma,  de ara maddesi ve kurutucu
 – Karaciğer stazı, böbrek yet-   olarak, kollodyum yapımın-
   mezliği,   da nikotin ekstraksiyonun-
 – Akut akciğer ödemi, Halo-   da,
   jen türevleri ( özellikle dik- – İlaç sanayiinde alkaloidlerin
   lordietil eter )   da edilmesi, sterilizasyon
 – Solunum yollarının şiddetli ir-   maddesi ve anestezik olarak,
   tasyon,   Sentetik elyaf sanayiinde
 – Akut pnömoni,   sellüloz asetatın ve yapay
   ipeğin çözücüsü olarak, do-
   kumaların boya ve basma iş-
   lemlerine hazırlanması,
A – 18,  d  Ketonlar
( aseton, bukanon, metilizobutil keton, sikloheksanon v.b. )
 – Parfümeri, lastik, fotoğraf – Ayakkabı sanayiinde temiz-
   ve plastik sanayiinde,   leyici,
 – Bazı özel yakıtların yapımı, – Ketonların ve türevlerinin
 – Dumansız barutla patlayıcı   elde edilmesi,
   madde yapımı, – Kimya sanayiinde ekstrak-
 – Boya ve cilalar için çözücü ve   siyon maddesi, temel madde
   kazıyıcı ( düzeltici ) olarak,   veya ara ürün olarak kulla-
   Per akut :2 gün   nılması, cila, vernik, reçine,
 – Şiddetli irritasyon ( salivas-   yapıştırıcı maddeler, boya
   yon, gözyaşı akması, öksü-   maddeleri, yağlar, kollod-
   rük ), baş dönmesi, bulantı   yum selüloz astetat, asetilen
   kusma, koma,   için çözücü olarak,
   Akut :15 gün – Sentetik elyaf sanayiinde,
 – Göz ve üst solunum yolları   yapay ipek ve yapay deri
   mukozası irritasyonu,   yapımı, kumaşların boyama,
 – Bulantı, kusma, baş dönme-   basma işlemlerine hazırlan-
   si, baş ağrısı,   ması,
   Kronik :6 ay – Parfümeri ve kozmetik sa-
 – Baş dönmesi, baş ağrısı, hal-   nayii,
   sizlik, – Sellüloid yapımı,
 – Kabızlık, – İlaç sanayiinde kloroform,
 – Göz ve solunum yollarında   iodoform, bromoform, sulfo-
   irritasyon,   nal yapımı,
 – Dermatozlar. – Yapay lastik ve patlayıcı
   madde, dumansız barut ) ya-
   pılan yerler,
 – Eğlence maddeleri sanayii.
A – 18,  e  Organik esterler
( Alifatik asitlerin esterleri – asetat, formiat, laktat, butirat, aromatik
anorganik asitlerin esterleri, ftalatlar, mineral asitlerin esterleri,
dimetil sülfat, metil silikat, nitrik asit esterleri – nitrogliserin gibi )
   Akut :7 gün – Organik esterlerin yapımı,
 – Mukozalarda irritasyon, – Kimya sanayiinde nitro ci-
   Kronik :6 ay   laları, sellüloz asetat, doğal
   ve sentetik reçineler, lastik,
 – Konjonktivada hiperemi,   yağ, balmumu, boya madde-
   korneada kuruma, kornea ül-   leri, vernik, emaye, mü-
   seri, gözyaşı akması, foto-   rekkep için çözücü, plastik
   fobi,   leştirici, yapıştırıcı, aseton
 – Solunum yollarında irritas-   yerine organiz sentezlerde
   yon, öksürük, retrosternal   ara ürün,
   yakıcı, ağrı, dispne, – Yapay deri sanayii,
 – Sindirim sistemi şikayetleri, – Duvar, zemin döşeme malze-
   1. Dimetil Sulfat   mesi yapımı, yapay tahta,
   Akut :7 gün   yapay döşemelik kumaş ya-
   ( fosgen intoksikasyonuna   pimı,
   benzer ), – Parfümeri  (tırnak cilası,
 – Mukozalarda irritasyon,   parfüm ),
 – Latent bir süre,  – besin maddeleri sanayii (meyva esansları)
 – Cilt ve gözde yanık,   (meyva esansları)
 – Akut akciğer ödemi, – Kırılmaz cam yapımı,
 – Hepato – nefrit, hepatorenal – Benzine ve motor yağlarına
   yetmezlik,   vuruntuya karşı triorto-kresil-
 – Trakeit, kronik bronşit,   fosfat katılması,
 – Görme bozuklukları,   – İlaç sanayiinde çeşitli bakte-
   ( yanık sonucu ),   riostatikler ve inhalasyon
   Kronik :1 yıl   maddeleri için sıvağ olarak,
 – İnatçı trakeit ve bronşit, – Seramik ve kereste sana-
 – Ciltte derin lezyonlar, kalıcı   yiinde yapı işlerinde çimen-
   lokal analjezi,   to, alçı, refrakter tuğla için
 – Konjonktivit, keratit,   sarsıntılardan ve asitlerden
   II. Metil silikat   koruyucu olarak ( metil sili-
 – Korneada dejeneratif bozuk-   katlar )
   luklar, görme azlığı veya
   kaybı.1 yıl
A – 19,  a  Organik asitler
( Formik asit, asetik asit, oksalik asit )
   Akut :7 gün – Organik asitlerin ve tuzla-
 – Konjonktiva, solonum yol-   rın ( asetat, oksalat, formiat)
   ları mukozası ve ciltte, ya-   elde edilmesi,
   nıklar, lezyonlar, – Tekstil sanayiinde aşındır-
 – Dermatozlar,2 ay   ma, temizleme, soldurma, bo-
 – Astmatiform bronşit,1 yıl   yama, basma işlemleri,
 –  Oksalik asit ( oral )1 yıl
 – Epigastriumda ağrı, şiddetli – Kimya sanayiinde organik
   kusma,   sentezler için, mürekkep, bo-
 – Nevröz bozukluklar, tremor,   ya, cila ve vernik yapımı,
   tetanik kramplar, trismus,   kurşun tuzlarının, sabunun
 – Böbrek zararları ( hemoglo-   sentetik parfümlerin hazır-
   binüri, eritrositüri, idrarda   lanması, asetik asit anhid-
   oksalik asit kristalleri.   ritlerinin yapımı, bazı sen-
   tetik elyafın ( sellüloz asetat )
   ve metal asetatın hazırlanması,
 – Besin maddeleri sanayiinde
   sirke yapımı, besin maddesi
   konserveciliği, şarap maya-
   landırma,
 – Metal sanayiinde ( öncelikle
   içinde demir bulunmayan
   metaller ),
 – İlaç sanayiinde ( aspirin ya-
   pımı ),
 – Kauçuk sanayiinde ( pıhtılaş-
   tırma  maddesi olarak ),
 – Leke çıkartıcıların özellikle
   potasyum tetra oksalatın
   ” Sorrel tuzu ” yapımı,
 – Tabaklıkta,
 – Fotoğraf sanayiinde.
A  – 19,  b  Aldehitler
   Akut :15 gün – Aldehitlerin ve bileşikleri
 – Gözlerde ve üst solunum   nin elde edilmesi,
   yolları mukozasında irritas- – Organik sentezlerde ve mo-
   yon ( konjonktivit, rinit ke-   nomer olarak sentetik mad-
   ratit, trakeit )   de sanayiinde ( bakalit,
 -Akut akciğer ödemi, bron   üreformal reçineleri, galalit,
   kopnömon,   sellüloit yapay, kehribar ),
 -Astmatiform bronşit,3 yıl – Yapay ipek liflerinin aşın-
 – Ekzematiform dermatit ve   dırma ve sertleştirilmesinde
   ürtiker,2 ay   ( formol ), kumaşlara buruş-
 – Epidermiste kalınlaşma, ter   mayacak özellik verilmesi.
   bezlerinin yok olması, nöro-
   dermatit, tırnaklarda kırıl- – Lastik sanayiinde  (çeşitli
   ma, ekstremitelerde cera-   vul kanizasyon işlemleri ),
   hatlanma ve hiperestezi1 yıl – Formolün dezenfeksiyon
   Furfurol   maddesi, deodorant, bakte-
 – Nörolojik belirtiler:   riostatik, tarım da zararlı
   tremor, nevrit.   böceklere karşı, şarbon spor-
   larının yok edilmesinde ( de-
   ri, pamuk, kürklerde ) anato-
   mik preparatların konserve
   edilmesinde, fotoğraf sana-
   yiinde jelatin tabakalı plaka
   ve filmlerin sertleştirilme-
   sinde kullanılması,
 – Asetaldehitin sirke yapımın-
   da ve ayna gümüşlemede
   kullanılması,
 – Akroleinin sabun sanayiin-
   de, yağlı boya yapımında,
   kemiklerden tutkal çıkarıl-
   masında, ısıtılmış ve yağlan-
   mış materyalin lehimlenme-
   sinde, yağlama yağlarının
   hazırlanmasında, galvano-
   plastide kullanılması,
 – İlaç sanayiinde, hekzameti-
   len tetramin, kloraldehit, pa
   raldehit yapımı,
 – Yakıt maddesi ve ensektisit
   olarak metasetaldehit yapı-
   mı ve kullanılması.
A – 20,  a  Alifatik  Hidrokarbonların   Nitro   Türevleri
Nitrometan   ve   Nitroetan
 – Cilt ve solunum yolları – Organik sentezlerde,
   mukozasında irritasyon,1 yıl – Reçine, balmumu, yağ, bo-
   ya maddeleri, nitrosellüloz
   için çözücü olarak,
1  nitropropan,  2 ( nitropropan )
 – Mukozalarda irritasyon,1 yıl
 – Narkotik belirtiler,
 – Baş ağrısı, baş dönmesi, kus- – Füze yakıtı olarak,
   ma, – Organik esterler, sellüloz,
 – Karaciğer zararları,   yağ, balmumu, bazı boya
   ( Sürekli olabilir ),   maddeleri ve reçine için çözü
 – Methemoglobinemi,   mü,
 – Bazı sıva ve lakların, özellik-
   le korruzyondan koruyucu
   olanların, cila, tutkal, sen-
   tetik maddeler ve  çeşitli en-
   sektisitlerin yapımı,
Tetranitrometan
   Akut :1 yıl – Trinitrotoluen ve diğer pat-
 – Mukozalarda irritasyon,   layıcı maddelere katılır.
 – Bronşit, pnömoni, akut akci-
   ğer ödemi,
   Kronik :
 – Nervöz bozuklukları, bradi-
   kardi.
 – Methemoglobinemi,
 – Karaciğer ve böbreklerde
   yağlı dejeneresans.
Nitroparatinin   klorlu   türevleri
 – Mukozalarda özellikle solu-1 Yıl – Pestisit ve fungusit olarak,
   num yollarında şiddetli irri- – Organik sentezlerde,
    tasyon, – Çözücü olarak.
 – Kronik bronşit, akut akciğer
   ödemi, akciğerlerde fibrosis,
 – Methemoglobinemi.
A – 20,  b   Nitrik  asit  esterleri
( nitroglikol   ve   nitrogliserin gibi )
   Akut :15 gün – Patlayıcı madde yapımı, bu
 – Şiddetli baş ağrısı ,baş dön-   maddelerin karıştırılması,
   mesi krizleri, bulantı, sar-   kartuşların doldurulması,
   hoşluk hissi, yüzde kızarma, – Defektli, eskimiş, patlama-
   genel sıcak basması duygu-   mış kartuşlarla çalışma ( ma-
   su, uykusuzluk,   den ocaklarında, cephane
 – Bradikardi, hipotansiyon   depolarında v.b. )
   stenokardi, – İlaç sanayiinin bazı dalları.
 – Pisişik bozukluklar ( depres-
   yon, delir ),
 – Bu belirtilerin hafta başın-
   da artması ( pazartesi hasta-
   lığı ), maruziyetten ve tema-
   sın kesilmesinden 1-2 gün
   sonra ani ölümler.
 – Parmak uçlarında ve tırnak
   altında tedaviye dayanıklı
   ülserler,
   Kronik :1 yıl
 – Nevralji, tremor, baş ağrısı,
   baş dönmesi,
 – Alkole tahammülsüzlük.
A – 21,  a  Benzol ( benzen )  ve  Homologları
( benzol,  toluol,  ksilol,  kumol, kümen  v.b. )
   Benzol : – Taş kömürü katranından ha-
   Perakut :3 gün   vagazı ve kok fabrikaların-
 – Kronik kas krampları, pare-   da kataliz veya distilasyon-
   zi, bilinç kaybı ,periferik da-   la benzol ve hemologlarının
   marlarda spazm, solunum   elde edilmesi,
   felci. – Benzol ve homologlarının
   Akut :15 gün   reitifiye edilmesi,
 – Bilinç bulanıklığı ( benzol – Benzol ve homologlarının
   rausch’u ), baş ağrısı, baş   çözücü, inceltici ve kuru te-
   dönmesi, kaslarda fibrilasyon   mizleme maddesi olarak kul-
   Kronik :3 ay   lanılmaları, yağsızlaştırma
 – Yorgunluk, baş ağrısı, baş   ve ekstraksiyon işlemleri,
   dönmesi,   temizleyici maddelerin yapı-
 – Mide – barsak şikayetleri,   mı, lastik sanayiinde çözü-
 – Lökopoez, eritropoez, trom-1 Ay  cü, boya maddeleri, lak cila,
   bopoezde tek veya birlikte   vernik yapımında inceltici
   zararlar ( nötropenili löko-   olarak, lastik vulkanizas-
   peni, trombopeni kapiller   yonda, su geçirmez elbise,
   frajilite, anemi ( çoğu kez   ayakkabı, hasır şapka yapı-
   normokrom, hipo veya aplas-   mı, tutkal ve bazı yapıştırıcı
   tik ), hemorajik diateze-   maddelerin yapımı boya, lak,
   kimoz, purpura, kanamalar ),   cila, vernik reçinelerin kul-
 – Enfeksiyonlara dayanık-3 ay   lanılmasında inceltici ola-
   sızlık ( nekrotik anjin, akci-   rak, foto gravürcülükteki
   ğer komplikasyonları ),   mürekkeplerde, ofset bas-
 – Agranülositoz, panmiyelofi-3 yıl   kıda, cila macunlarının ya-
   tizi,   pımında, linolyum, mukavva
 – Lökozlar,10 yıl   sanayiinde, ayra yapımında,
   Benzol hemologları – Yağ ve greslerin ekstraksi-
   Kronik :6 ay   yonunda,
 – Çabuk yorulma, baş ağrısı, – Saat ve duyar ölçü gereç-
   bulantı,alkole tahammül-   lerinin yapımı, metal parça-
   süzlük,   ların temizleme, aşındırma
 – Ciltte orhoerjik irritasyon   ve yağsızlaştırılması,
   belirtileri. – İlaç sanayii, parfüm yapımı,
 – Yakıt madeleri sanayii.
   ( Gerektiğinde idrarda fenol, kanda benzol, idrarda sulfat tayini toluol
 için idrarda hippurik asit tayini yapılır. )
A – 21, b  Naftalin ve homologları
( naftalin, metil naftalin, asetil naftalin v.b. )
   Akut :1 ay – Taş kömürü katranının des-
 – Baş ağrısı, baş dönmesi, bu-   ilasyonu ile naftalin elde
   lantı, kusma,   edilmesi,
 – Hemoliz, hemoglobin,   ve kereste konserve edioisi
 – Anemi ( Heinz cisimcikleri ile ),   olarak kullanılması,
 – Keratitis punktiforme, mer- – Ftalik asit, hidre naftalin-
   cekte ve göz sinirlerinde za   ler ( dekalin, tetralin ) ve
   rarlar,   sentetik maddelerin yapı-
 – Ciltte eritem, akne.   mında naftalin kullanılma-
   sı, bazı ilaç ve bazı boya
   maddelerinin yapımında ara
   ürün olarak,
 – Ensektisit ( güvelere karşı )
   ve kereste konserve edilmesi
   olarak kullanılması.
A – 22  Aromatik  hidrokarbonların  halojen  türevleri
   Genel olarak : – Klorbenzol, diklorbenzol,
 – Göz ve solunum yolları mu-   heksaklorbenzol, klortuluol,
   kozasında irritasyon,1 yıl   benzilklorür, benzilbromür,
 – Dermatoz,   klor naftalin, klordifenil
 – Karaciğer ve böbrek zararları,   v.b. nin yapımı ve kullanıl-
 – Merkezi sinir sistemi zarar-   ması,
   ları,
Klorbenzol
 – Somnolans, bilinç kaybı, yüz – Organik sentezlerde çözücü
   ve ekstremite kaslarında   olarak.
   kontraksiyonlar,1 yıl
   – Ciltte eritem.
Ortodiklorbenzol
 – Merkezi sinir sisteminde – Organik sentezlerde çözücü
   depressif etki,1 yıl – Ensektisit ve leke çıkarıcı
 – Karaciğer ve böbrek zarar-   olarak.
   ları,
Paradiklorbenzol
 – Burun ve göz mukozasında – Ensektisit ve dezenfektan
   irritasyon,1 yıl   olarak.
 – Baş dönmesi, kusma,
 – Karaciğer zararları ( ikter,
   siroz.
Heksaklorbenzol
 – Bullöz dermatoz,1 yıl – Organik sentezlerde çözücü
 – Fotosensibilite ve porfiri, – Ensektisit, fungusit olarak,
 – Göz ve üst solunum yolları – Tahıl tohumlarının konser-
   mukozasında irritasyon   ve edilmesi,
Klortuluol
 – Göz mukozasında irritasyon.1 yıl – Yapım ve kullanılması.
Benzilklorür ve benzilbromür
Klornaftalin
 – Gözlerde ve üst solunum – Boya sanayii, tabaklık, par-
   yollarında irritasyon1 yıl   fümeri, ilaç ve foto sanayii,
 – Deri ve mukozalarda yanık – Sentetik balmumu, temizlik
   ve nekroz,   maddeleri, vernik, kondan-
 – Yüz, açık cilt ve elbise ile   satör yapımı,
   irrite olan yerlerde akne, – Ensektisit ve yağlama mad-
   prurit.1 yıl   desi olarak.
Klordifenil
   Akne :1 yıl – Kullanma alanı klornafta-
   lin gibidir, çoğukez onunla
   karıştırarak kullanılır.
A – 23,  a  Fenol,  tiofenol,  bunların  homologları  ve  halojenli türevleri
A – 23, a  I  Fenol  homologları ve  halojen  türevler
A.Fenol – Bunların türevlerinin önce-
   Akut :15 gün   celikle Nitro türevlerinin ya-
 – Lokal yanıklar, nekroz ( fe-   yapımı ( trinitrofenol, pikrin
   nol gangreni ),   asidi, melinit gibi patlayıcı
 – Baş ağrısı, baş dönmesi, aji-   maddeler ),
   tasyon, kulak çınlaması, – Tahtanın kreosot veya kar-
   delir, solunum felci.   bolineum ile işlenmesi ( bu
   Kronik :1 yıl   iki maddede kreosol ve fe-
 – Solunum yolu irritasyonu   nol çoktur ) ve pentaklorfe-
 – Bulantı, kusma, ishal,   nol kullanılması,
 – Böbrek ve karaciğer zarar-
   ları, – Fenollü reçineler gibi sente-
 – Allerjik ekzama2 ay   tik reçinelerin yapımı ( bake-
B.Difenol   lit oplıepoksid reçinesi, po-
 – Dermatoz, depigmentasyon,1 yıl   likarbonat ),
 – Keratit, – Sentetik elyaf yapımı ( pol-
C.Pentaklorfenol ve tuzları   yamid vb. ),
 – Dermatoz,1 yıl – Ham petrol rafineleri,
 – Kabızlık, terleme krizleri, – Temizleyici maddelerin, bo-
   dispne   ya maddelerinin yapımı, en-
 – Böbrek zararı ( oligüri ).   sektisit yapımı ve bunlarla
   temas ( özellikle klorofenol ),
 – İlaç sanayii ( karbol asidi ),
 – Kerestenin karbolineum ile
   empermeablize edilmesi
   ( kreosol ve fenol ),
 – Taş kömürü katranının iş-
   lenmesi, havagazı ve bazı
   sentetik maddelerinin ısın-
   ması sonucu.
   ( Gerektiğinde idrarda glukronik asit ile birleşmiş veya sülfat olarak
 atılan fenol miktarı ve fenilsülfürik asit tayini yapılır. )
A – 23,  a  II  Naftol,  homologları  ve  halojen  türevleri
 – Konjonktivalarda ve solu- – Bazı reaktiflerin ve boya
   num yolu mukozasında irri-   maddelerinin yapımı,
   tasyon,15 gün – Lastik sanayii,
 – Merkezi sinir sistemi zarar- – Parfüm yapımı,
   ları.1 yıl – İlaç sanayii.
A – 23,  b  Alkil,  aril  ve  alkilariloksitlerle  alkilarilsülfitlerin
halojenli türevleri
( etilenklorhidrin,  epiklorhidrin,  dikloretiler,  iperit ” hardal gazı ”  v.b. )
 – Ciltte ve solunum yolları mu- – Kimya sanayiindeki bazı or-
   kozasında irritasyon,1 yıl   ganik sentezlerde ara ürün
 – Ciltte ödem, bül ve nekrotik   olarak bu maddelerin elde
   ülserler,   edilmesi ve kullanılması
 – Konjonktiva ve kornea za-   ( etilenglukol, etilendioksit
   rarları, körlük,    v.b. ),
 – Kronik bronşit, bronşekta- – Cila ve reçine yapımında çö
   zi, akciğer apsesi ve akciğer   zücü, tekstil ve metal sana-
   ödemi,   yiinde yağsızlaştırıcı olarak,
 – Hiperkeratoz, klor aknesi, – Ensektisit, fungusit olarak
   sikatris, nekrotik ülserler,   kullanılması,
 – Merkezi sinir sistemi zarar- – İrritan savaş gazları yapımı,
   ları ( somnolans, delir ).   bunların depo edilmesi.
A – 23, c  Hidrokinonun  oksidasyon  ürünleri  ve  Benzokinon
 – Ciltte depigmentasyon ve al- – Fotoğrafçılıkta banyo mad-
   lerjik dermatoz,1 yıl   desi olarak ıhidrokinon ), ba-
 – Göz zararları ( üç dönemde ):   zı biyolojik koşullarda hid-
a.Konjonktiva ve korneada irri-   rokinon, benzokinona dönü-
   tasyon, korneada lekeler,   şür. )
   göz kapaklarında pigmen
   tasyon,
b.Kornea erozyonları, düzen-
   siz gözlükle düzeltileme-
   yen astigmatizm,
c.Birkaç yıl sonra ( kronik dö-
   nem ): kornea ülserleri ( ul-
   kus serpens ) keratektazi,
   renk körlüğü, görme azlığı
   ve kaybı.
A – 24 Aromatik  amin  ve  hidrazinler,  bunların  halojenli,  fenollü  ve
nitro veya sulfo türevleri ( Anilin,  anilinin  nitro  ve  nitrose  türevleri,
fenilendiamin ve homologları,  difenilamin  ve  homologları  ” zenzidin “,
 naftilamin,  aromatik hidrazin  türevleri,  fenil – hidrazin gibi )
   Akut :30 gün – Bu maddelerin yapımı ve kim-
 – Baş ağrısı, kaslarda ağrı,   ya sanayiinde sentetik
   kusma, bradikardi, hipertan-   boya maddeleri ile birçok di-
   siyon, somnolans, stenokardi,   ğer organik sentezlerde ara
 – Hemoliz, anemi (eritrositler-   ürün olarak kullanılmaları,
   de Heinz cisimcikleri ), si- – İlaç sanayiinde ensektisit
   yanoz,   ( sulfonamid ) yapımı v.b.,
 – Methemoglebinemi ( anilin ile ). – Bazı türevlerin yapımı ile
   Kronik :1 yıl   las tik sanayiinde reaksiyon
 – Baş ağrısı, baş dönmesi, so-   hız landırıcı ve oksidasyon
   lukluk, febiler,   frenleyici olarak kullanılma-
 – Gözde irritasyon, konjonk-   ları,
   tivit, keratit, – Bazı patlayıcı maddelerin
 – Subikter, hemolitik anemi,   yapımı ( tetril ),
 – Allerjik dermatoz, ciltte gra- – Deri, ayakkabı sanayii, kürk-
   nulom ve nekroz,   çülükte, saç ilaçları yapımın-
 – Mesane tömörleri ( sistesko-   da, kağıt sanayiinde ve ber-
   pi ve biopsi ile kesinleşmiş ).10 yıl   berlikte boya maddesi olarak
   kullanılmaları,
 – Fotoğrafçılıkta banyo mad-
   desi olarak ( P-aminofenol ),
   ( Kanda methemoglobin, diazo reaksiyonu ile idrarda aromatik amin
  tayini yapılır.)
A – 25  Aromatik  hidrokarbonların ve fenollerin  nitro türevleri
( Benzol,  toluol,  ksilol  ve  fenolün  nitro  türevleri )
   Nitrotoluol ( özellikle trinit- – A – 24 deki tehlike kaynak-
   rotolul)1 yıl   ları,
 – Methemoglobinemi, siyanoz, – Patlayıcı madde sanayii
   hemoliz, hemolitik anemi,   ( nitrobenzel, trinitrotoluol,
   eritrositlerde Heinz cisim-    dinitrofenol ),
   cikleri, – Tarımda zararlı bitkilerle
 – Karaciğer parankim zararı,   mücadele ilaçları (dinitroor-
   mide-barsak şikayetleri,   tokrezol ),
 – Polinevrit. – Bazı siyah sulfon boyaları
   nın yapımı ( dinitrofenol ).
   Dinitrobenzol
 – Methemoglobinemi,1 yıl
 – Hepatit, akut sarı karaciğer
   atrofisi,
   Klornitrobenzol
 – Methemoglobinemi, ikter,1 yıl
   hemoliz, hepatit,
 – Ciltte sensibilizasyon, papü-
   lovesiküler effloresans, der-
   matitis, eksfoliativa genera-
   lisate.
   Dinitrofenol
 – Ciltte sararma büllü eritem,
   ellerde ve bileklerde cilt ül-1 yıl
   serleri,
 – Merkezi hipertermi, norvöz
   bozuklukları,
 – Böbrek fonksiyon bozukluğu.
        ( Gerektiğinde metabolizma ürünlerinin-aminonitrofenol-idrarda terrien
 reaksiyonu ile tayini yapılır. )