Fizik Etkenlerle Olan Meslek Hastalıkları listesi aşağıdadır.

YükümlülükHastalık Tehlikesi
Hastalıklar ve BelirtileriSüresiOlan Başlıca İşler
E – 1  İyonlayıcı  ışınlarla  olan  hastalıklar
              1 – Elektromanyetik ışınlar ( röntgen ve gama ışınları ),
              2 – Korpüsküler ışınlar ( alfa, beta ışınları, nötron ve protonlar),
                   Lazer ışınları,
I. Akut ışın sendromu2 ay – Röntgen ışınları, radyoaktif
a. 400 radlık doz ile ( 1 rad:   elemanlar, siklotron ve be-
   İyonize ışın etkisindeki   tatron gibi hızlandırıcılarla
   cismin bir gr. nın soğurduğu   tıbta tanı ve tedavi,
   100 erg’lik enerjiye eşit- – Sanayi röntgenografisi,
   tir ): – Kristallografisi,
   1 inci faz  (inisyal faz ): – Gama ışınları fotografisi,
   İki-üç günlük bir süre ile – Kalınlık ve kapanma ölçüm-
   bulantı, kusma, yorgunluk,   leri,
   geçici hiperlökositoz, – Sondaj ve yer saptama ge-
   lenfopeni,   reçleri,
   2 nci faz ( latent faz ): üç – Radyoindikatörler,
   haftalık bir süre içinde
   genel belirtiler azalır, len-
   fopeni sonra ilerliyen ağır
   bir granulositopeni, trom- – Elektrostatik yüklerin yok
   boteni ve orta derecede bir   edilmesi,
   anemi, – Luminasan boyalar,
   3 üncü faz ( kritik faz ): üç – Cerrahi gereçlerin sterili-
   haftalık bir süre ile genel   zasyonu,
   belirtiler: ateş, enfeksiyon – Bazı analiz yöntemlerinin
   odakları, adinami, baş ağrısı,   uygulanışı,
   granulositopeni, trombo- – Radyoaktif minerallerin çı-
   peni artar, hemorajiler ve   karılması ve işlenmesi,
   mide- barsak kanalı şika- – Reaktörlerde araştırma ve
   yetleri,   enerji sağlama,
   4 üncü faz: olgu iyiye – Radyoaktif maddelerin elde
   giderse dinlenme fazında   edilmesi ve kullanılmasına
   belirtiler ve hematolojik   yarayan kuruluşlar,
   dinlenme fazında belirtiler – Işınlandırılmış atom yakıt-
   ve 4 üncü faz: olgu iyiye   larının tekrar işleme sokul-
   giderse hematolojik değişik-   ması,
   likler geriler, veya ağırlaşan – Atom artıklarının yokedil-
   enfeksiyon veya kanamalar-   mesi,
   la ölüm. – Radyoaktif materyalin ta-
b. 700-800 rad’lık ve daha   şınması,
   yüksek doz ile: – Araştırma laboratuvarları.
   Mide-barsak kanalı bozuk-
   lukları çok belirlidir,
   genellikle letaldir.
 – Birkaç bin rad ile adinami,
   ataksi, kramplar ile ilk 48
   satte ölüm.
c. 200 rad ile: hastane tedavi-
   si gereklidir.
d. 75 rad altında: görünür.
   klinik belirti yoktur. Sadece
   kan tablosunda bazı deği-
   şiklikler olur.
3 ay
2. Deri ve mukozalara etki
 – Sınırlı bir deri bölgesine
   ve 500 rad’dan aşağı bir ışın-
   lama söz konusu ise organ
   zararı yoktur.
 – 600 rad’dan on-ondört gün
   sonra eritem ondört günde
   kaybolur, hiperpigmentas-
   yon bırakır,
 – 800 rad ile eritem, deskua-
   masyon, en fazla üçüncü
   haftadadır, altı haftada
   kaybolur, kalan pigmentas-
   yon daha çok ve daha sü-
   reklidir ( kuru dermit ),
 – Eksüdatif ışın dermiti:
   Bir defalık 1000 rad’lık
   dozdan sonra olur. eritemli
   büllü, eksudalı deskua-
   masyon 2 inci derece yanık,
   2 ayda spontan sikatris
   meydana gelir, pigmentas-
   yon ve telenjektaziler kalır.
 – Gerçek ışın dermiti: ağrılı
   ülserler vardır, bunların
   sikatrisleşmesi aylar sürer
   ve ağır zararlar kalır.
 – Akut ışın dermiti: kısa
   sürede birkaç bin rad ile
   olur, hemen ağrılı bir
   hiperemi, birkaç saatte
   kızarma, şişme ve radyodermit.
   Geç ışın zararları : bir defada
   500 rad’a maruz  kalan bir
  cilt kısmında sonradan en
   ufak  bir doz bile ( örneğin
   güneş ışınları ) ağır zararlara
   yol açar,5 yıl
 – Kronik radyodermitte  ciltte
   epitelyoma spinosellülare
   gelişebilir.
3. Göze etki:5 yıl
 – 500 rad ile bir haftada göz
   kapağı iltihabı ve konjonkti-
   vit, daha sonra kornea ilti-
   habı, nekroz, telanjektazi,
   bulbusda ülserasyon, ret
   raksiyon, maruz kalma u-
   zarsa lensde bulanıklık.
4. Hemetopoeze etki10 yıl
   ( kronik ) :
 – Spesifik değildir; panmiye-
   lopati, aplastik anemi, löko-
   peni, lökositoz.
 – Lökozlar.
5. Kemiklere etkı :10 yıl
 – Nekroz ve spontan fraktürler,
 – Kötü tabiatlı ( maligne ) tü-
   mörler, osteosarkom, parana-
   sal sinüslerde, processus mas
   toidus’de tümörler,
6. Akciğer kanseri :10 yıl
 – Bronşiyal karsinom gibi,
7. Gonadlara etki :2 yıl
 – Geçici veya sürekli sterilite,
   amenore, oligo veya azosper-
   mi, fertiliteyi azaltan en
   küçük doz 150 rad’dır.
   ( Kesin tanı için :
              1.  Dıştan etki yapan ışınların ölçülmesi, parsiyel ve global dozimetri,
              2.  İç kontaminasyonun ölçülmesi için total veya parsiyel beden
                   spektrometrisi yapılır.
              3.  Işına maruz kalınan işlerde çalışanların özel kuruluşlar tarafından
                   sürekli denetimin ve hastalıkları halinde bu denetimi sonuçlarından
                   yararlanılır. )
E – 2  Enfraruj  ışınları  ile  katarakt
 – Lensin arka kutbundan başlı-3 yıl – Cam sanayiinde ergimiş cam,
   yan bulanıklık, ön kapsüldeki   çelik yapımında ve döküm-
   yüzeysel lamellerinin ayrıl-   hanelerde, ergimiş ve akkor
   ması, bulanıklığın bütün lense   haline gelmiş her türlü ma-
   yayılması, görme zorluğu,   den  karşısında çalışma, had-
 – Yüz cildinde kahverengi,   dehaneler,
   kırmızı pigmentasyon, – Saç yapımı, karpit yapımı,
   telenjektaziler. – Ergimiş materyalin içinde
   bulunduğu kaplar  (ergitme
   fırınları, potalar).
E – 3  Gürültü  sonucu  işitme  kaybı
 – Korti organındaki sensoryel6 ay – Çekiçle, özellikle hava basınçlı
   hücrelerin zarara uğramasına   çekiçlerle kaporta ve perçin iş-
   ve kokleadaki dejeneratif   leri,
   değişikliklere bağlı çoğu kez – Metallerin, saç levhaların
   iki taraflı irreversibl,   haddelenmesi, perdahlan
   maruz kalma sona erdikten   ması, yüzeylerinin düzeltil-
   sonra ilerlemeyen işitme   mesi, buhar kazanlarındaki
   zorluğu veya kaybı, gürül-   kazan taşlarının parçalanıp
   tüye uzun süre maruz kal-   çıkarılması, hava basmalı
   mada iki dönem vardır :   kumla temizleme ve metal
a. İşitme yorgunluğu :   püskürtme işlemleri,
 – Salt sensoryel, geçici bir – Kakma, zımbalama, çekiç-
   işitme azlığıdır,   leme, perçinleme,
b. Manifestasyon dönemi : – Bazı testereler ve planya ma-
 – İşitme azlığı veya kaybı ir-   kineleri,
   reversiblidir, odiogramda – Dokuma tezgahlarında me-
   tipik olarak başlangıçta   kik vurması, tekstil sana-
   4000 Hz.lik frekanslarda   yiinde gürültü yapan diğer
   -V- şeklinde bir düşme   makine ve tezgahlar,
   görülür, sonra bu 500-2000 – Maden cevherlerinin parça-
   Hz. lik frekans alanlarına da   lanması, kırma değirmenler,
   yayılır; konuşmayı işitme   çekiçli, bilyalı değirmenler,
   zorluğu bu alanlarda ortala-   titreşimli elekler,
   ma 35 desibellik bir işitme – Metal taşıyıcıların otomatik
   azalmasına uyar.   yüklenmesi,
 – Taş kesme,
 – Gaz türbinleri, kompresör-
   ler, aspiratörler,
 – Şahmerdan, buldozer, ekska-
   kavatör gibi gürültülü araç-
   larla yapılan yapılan çalışma-
   lar ( cadde, ev yapımı v.b.),
 – Motorların ( pistonlu, jet
   v.b. ) muayene edildikleri ve
   onarıldıkları, teste tabi tutul-
   dukları işyerleri,
 – Tarak dubaları, demiryolu,
   denizyolu araçlarında kul-
   lanılan diezel motorları ma
   kine daireleri,
 – Havayolları ( yer personeli,
   makinistler, uçucu personel
   v.b. )
 – Taşınabilir motorlu testere-
   lerle ağaç kesimi,
 – Müzikçiler ( caz ).
   ( I – Gürültü zararlarının meslek hastalığı sayılabilmesi için gürültülü işte
          en az iki yıl, gürültü şiddeti sürekli olarak 85 desibelin üstünde olan
          işlerde en az 30 gün çalışılmış olması gereklidir.
    II – Kesin tanı için :
              1.  Bilateral eşik odiogramı Yapılmalıdır. Değerlendirme sırasında
                   40 yaşından sonra her yaş için yarım desibellik düşme fizyolojik
                   azalma olarak hesaplanmalıdır.
              2 – Odiometre, konuşma ve ton odiometresi olarak yapılmalıdır,
                   fısıltı sesi ile yapılan konuşma odiometrisinin değeri yoktur.
              3 – İş yerinde sağlığa zarar verecek derecede gürültü bulunduğu
                   saptanmalıdır.
              4 – Varsa işe girişte ve periodik kontrol muayenelerinde çekilmiş
                   odiogramlardan da yararlanılmalıdır.
              5 – İşitme zararına yol açan travmatik, toksit, medikamentöz ve
                   dejeneratif diğer etken ve nedenler giderilmelidir. )
E – 4  Hava  basıncındaki  ani  değişmelerle  olan  hastalıklar
   Akut :3 gün
 – Normal basınçtan yüksek ba- – Yükseklerdeki uçuşlarda
   sınca ani geçişte baş ağrısı,   uçak iç basıncının ani ola-
   kulak ve diş ağrıları ( özellik-   rak düşmesi,
   le sağlam olmayan dişlerde ), – Yüksek basınçlı ortamda
   denge bozukluğu,   ( caisson ) çalışma,
 – Normal basınçtan alçak basınca – Solunum cihazları taşıyan
   ani geçişte kulaklarda, yüz   dalgıçlar,
   sinüslerinde, ağrı, karın ağ- – Bunların süratle normal  ba-
   rıları, bilinç kaybı,   sınçlı ortama geçmeleri ( son iki
    durum için ).
 – Yüksek basınçtan normal ba-
   sınca ani geçişte kaşıntı,
   subkutan anfizem, kas ve
   eklem ağrıları, dispne, kulak
   çınlaması,
 – İşitme kaybı, baş dönmesi,
   hipertermi, ödem, taşikar
   di, stenokardi, asfeksı, gaz
   embolosi, sonucu miyokard
   infarktüsü, nervöz bozukluk-
   lar, ( öfori, psişik bozukluklar,
   epilepsi, felçler ),
 – Felçler ( en çok alt ekstremi-
   terlerde ) ve ( Menier sendromu
   kalıcıdır ).
   Geç zararlar :10 yıl
 – Kemik nekrozları, epifizler-
   de deformasyon ( en fazla
   pelvis ve omuz kemik ve ek-
   lemlerinde)
   ( Gerektiğinde rutin radyografik muayene yanında femur ve humerus
 başı tomografisinden yararlanılır. )
E – 5   Titreşim  sonucu  kemik – eklem zararları  ve  anjönöratik
bozukluklar
 – Sırt ve bel ağrıları, ver2 Yıl – Yapı makina ve araçlarını
   tebralarda artrozik değişme-   kullanma,
   ler, disk hernisi, vissero- – Helikopterle uçuş,
   ptoz, – Zeminde titreşime yol açan
 – Dirsekte kemik-eklem zarar-   sabit makineler,
   ları ( eklem aralığında da- – Elle kullanılan hava kompre
   ralma, ekzostoz, osteoliz,   sörlü gereçler ( testere, fre-
   ostoskleroz  ), ayni şeyler   ze, zımparalama, perdahla-
   daha ender olarak omuz ve   ma, delme v.b. makineleri )
   el eklemlerinde görülür,   bunların madenlerde, taş
 – El bilek kemikleri zararları :   ocaklarında, tersanelerde
   ağrı, el gücünde azalma, os   çelik sanayiinde, metalurjide
   teokondroz, Kienböck hasta-   yapı işlerinde, ormancılıkta
   lığı, fraktür, psödoartroz,   kullanılmaları, ayakkabı sa-
   nayiinde, derilerin düzeltil-
   mesinde vibrasyonlu maki-
   na kullanılması.
   ( Tanı için :
              1.  Kemik- eklem zararlarında; radyografik inceleme,
              2.  Anjionorotik bozukluklarda;
                   a.  Termoelement aracılığı ile orta parmağın dorsal yüzünde cilt
                         sıcaklığı ölçümü ”  vardiyanın sonunda başlangıçtakinden 5-6
                         C° fazla olmalı ” ,
                    b.  Bağlanarak 2 dakika dolaşımı durdurulmuş parmağın tekrar
                         ısınması için 75 saniyeden fazla zaman geçmesi,
                    c.  Parmak pletismografisi,
     gibi yöntemlerden de yararlanılır.)
E – 6,  a   Sürekli  lokal  baskı  sonucu  artiküler  bursların  hastalıkları
 – Aşağıda belirtilen bölgeler-3ay – Diz çökerek yapılan çalış-
   deki burs cidarlarında kalın-   malar ( yer temizleyicileri,
   laşma, eksuda, hemoraji, hig-   parke döşeyiciler, bahçivan-
   roma, kronik bursit, kireçlen-   lar, bazı onarım işleri, kal-
   me, hareket zorluğu, üstteki   dırım döşeyicileri ),
   ciltte indurasyon, iltihap, – Ata binenlerde,
   ağrı, fistül, – Terzilerde,
 – Bursitis prepatellaris, – Marangozlarda,
 – Dizin iç yüzeyinde bursit, – Madencilerde,
 – Eksternal malleolar bursit, – Dirsek dayalı olarak çalışan-
 – Presternal bursit,   larda,
 – Boyun vertebraları prosse-
   sus spinalislerinde ( öncelik-
   le servikal 7 de ) ve supra-
   kromiyodeltoidal bursit,
 – Retro-olekraneat bursit,
E – 6, b  Aşırı  yükleme  sonucu  veter,  veter kılıfı  ve  periost  hastalıkları
A.  Tendosinovit
 – Aşağıda belirtilen bölgeler-3 ay – Garson, kasiyer, ciltci, piyanist dikişci
   de lokal şişme, ağrı hareket, daktilo, arabacı, çamaşırcı v.b.
   zorluğu, palpasyonla krepi- – Sürekli kaldırma, çekme işleri, ağır
   tasyon, (parmakta ve en faz-  eşya taşıma, kürek çekme,
   la başparmakta ),  – Piyanist, duvarcı, trampetçilerde
 – Ekstansor kasların veter kı-  – kolun iş gereği sürekli abdüksiyon
   lıfının daralması ile siteno-   olduğu hallerde
   zan tendosinovit gelişebilir,
   sponton veya basma ile şid-
   detli ağrı, ilerleyen ve  irre-
   versibl hareket sınırlanma-
   sı ( Quervain hastalığı ),
 – Dirsek tendosinoviti,
 – Müskülüs fleksor karpi ra-
   diyalis ve müskülüs eks-
   tansor karpi ulnaris tendo-
   sinoviti,
 – Müskülüs supraspinatus,
   müskülüs tibiyalis ante-
   riyör tendosinoviti.
B.  Periostit
 – Kasların kemiklere yapış-3 ay – Uzun saplı gereçlerle ( çekiç,
   tıkları yerlerdeki periost’un   uzun tornavida, somun, anah-
   aşırı yüklenmesi ve yinele-   tarları v.b. ) çalışmalarda,
   yen periost yırtılmaları so-   taş kırma, duvarcılık, top-
   nucu lokalize ve şiddetli   rak kazımı, elle  ağır kaldır-
   ağrı, hareket zorluğu, epi-   ma v.b. İşlerde,
   kondilit ( tenis dirseği ), – Ön kol kaslarının aşırı yük-
 – Metatarsların periostiti,   lenmesini gerektiren işler,
 – Olekranalji (triseps alanın- – Uzun zaman yürüyen veya
   da periostit),   ayakta duranlarda,
 – 2 ve 3 üncü metakarp böl- – Yıkma çekiçleriyle çalışan-
   gesi, ön kol fleksor kasları-   larda,
   periostiti, – Raspa, perdahlama v.b. iş-
   lerde.
 – Ayrıca omuzda, Aşil veteri
   bölgesinde, krista ilyaka ve
   vertabraların prosessus
   spinalislerinde de periostit
   olabilir.
E – 6,  c  Maden  ocağı  ve  benzeri  işyerlerindeki  meniskus zararları
 – Yineleyen mikrotravmalar-3 ay – Uzun süre diz çökerek veya
   la meniskus, kısmen veya   çömelerek yapılan işler ( ma-
   tamamen eklem yüzeyinden   den ocağı işçileri, yer döşe-
   ayrılma, ağrı, ani eklem ha-   mecileri, parkeciler, kaldırım
   reketsizliği, eklem faresi,   döşeyiciler v.b. ).
   oluşumu.
E – 6, d   Fazla  zorlama  sonucu  vertebra  prosessuslarının  yırtılması
 – Boyun alt ve göğüs üst böl- – Kürekle çalışma,
   gelerindeki vertebralar pro- – Ağır yük taşıma.
   seslerinde yırtılmalar, ağrı
   ve hareket zorluğu.1 ay
E – 6, e   Sürekli  lokal  baskı sonucu  sinir  felçleri ( genellikle
yüzeysel seyreden  motor  sinirlerde )
 – Aşağıda belirtilen sinirlerin6 ay – Ağaç kesme, demircilik kürek-
   seyrettiği yerlerde yorgunluk   le çalışma, spor ( disk, çekiç,
   parestezi, uyuşma, karınca-   cirit ),
   lanma, motorik felç ve trofik – El bileğinin sürekli, aşırı
    bozukluklar,   ekstansiyonu ile yapılan
 – Nervus ulnaris ve nervus me-   işler ( ütü, çamaşır yıkama,
   dianus felci,   kumaş veya başka madde-
 – Karpal tünel sendromu ( ner-   leri kesme, biçme, bisiklete
   vus medianus felci ile ilgili )    binme.
 – Nervus torasikus longus, ner – Hava kompresyonlu gereç-
   vus dolsalis skapula, nervus axillaris   lerle çalışma,
 – Nevrus fibularis kommunis – Dirseklere dayanarak veya
   felci,   avuçlardan güç alınarak ya-
 – Nervus tibialis felci,   pılan işler; süt sağma, klişe
 – Nevrus radialis felci ( ender).   çilik, cam kesme ve yontma
   keski ile çalışma, ayakkabı-
   cılık, telefon santralcılığı,
 – Ağır yüklerin omuzda ta-
   şınması ( hamallık, mobilya,
   çuval taşıma ),
 – Uzun süre çömelerek çalışma
   ( taş parke döşeme, asfaltlama
   işleri, bahçivanlık, kundura
   mağazası tezgahtarlığı ),
 – Yere dayanarak diz çökmüş
   durumda çalışma ( parke, fa-
   yans v.b. döşeme, bahçıvan-
   lık ),
 – Müskülüs brakiyoradiyalis’in
   yineleyen kontraksiyonu ile
   yapılan işler ( trampet çalma,
   şöförlük v.b. ).
   ( Kesin tanı için elektrodiyagnostikten yararlanılır. )
E – 6, f   Kas  krampları
 – İş gereği yapılması gereken – Belirli kas veya kas grupları-
   hareket ile ilgili kas veya   nın sürekli olarak aynı hare-
   kas gruplarında tonik kramp   ketinin yapılması sonucu yük-
   oluşumu.1 ay   lendiği haller ( daktilo, teleks,
   telgraf maniplesi, v.b. ile ça-
   lışma), müzisyenler ( keman,
   piyano v.b. ) bale yapanlar,
   devamlı yün ve pamuk
   eğirme v.b.
E-6 grubundaki bütün arızalarda kesis karar için etraflı bir iş analizi ve arıza ile saptanan
çalışma şekli arasında tam bir uygunluk gereklidir.
E – 7  Maden  işçileri  nistagmusu
 – Çok defa rotasyon nistagmu- – Yeraltında uzun süre çalışan-
   su, bazen vertikal, ender ola-   larda,
   rak horizontal veya eğri nis- – Karanlıkta uzun süre çalışan-
   tağmustur. Yukarı bakma ile   larda,
   artar, aşağı bakma ile azalır; – Gözün uzun süre belli bir nok-
   frekansı dakikada 100-400   taya bakmasını gerektiren
   arasındadır.6 ay   işlerde, ( lokomotif, makinist
 – Görme bozukluğu, baş dön-   v.b. ).
   mesi, akomodasyon bozuklu-
   ğu, güvensizlik duygusu.