Kaynak işçisiyim, sağlığım korunuyor mu?

Yargıtay’dan ‘meslek hastalığı’ kararı: Emekli olduktan 19 yıl sonra kansere yakalanıp öldü!

Geçen hafta gazetelerde yer alan bir habere göre, kansere yakalanan emekli işçinin meslek hastalığından öldüğü kabul edilmişti. Zafer Genç, 1974 yılında Kasımpaşa’daki Camialtı Tersanesi‘nde 1. sınıf elektrik kaynakçısı olarak çalışmaya başladı. 1990 yılında emekli oldu, emekliliğinden 19 yıl sonra, 2009 yılında akciğer zarı kanseri hastalığına yakalandı, 23 Mart 2012 tarihinde meslek hastalığı nedeniyle iş yapamadığını gerekçe göstererek, Sosyal Güvenlik Müdürlüğü‘ne (SGM) başvurdu, SGM, Genç’in iş göremezlik aylığının bağlanması talebini reddetti. Genç, 30 Mayıs 2012 tarihinde yakalandığı kanser hastalığına yenilerek hayatını kaybetti. Ailenin başvurusu üzerine Yüksek Sağlık Kurulu, 16 Nisan 2014’te Zafer Genç’in yapmış olduğu meslek ile yakalandığı hastalık arasında ilişki bulunmadığına karar verdi. Bu karar üzerine 2016 yılında SGK ve Türkiye Denizcilik İşletmeleri aleyhine dava açılarak, Zafer Genç’in yaptığı iş nedeniyle uzun yıllar asbeste maruz kaldığını, asbestin etkisinin 20 yıla kadar sürdüğünü belirterek, meslek hastalığı nedeni ile ölüp ölmediğinin ve bu hastalığın sebep olduğu maluliyet oranının tespitini istendi. Mahkemeye gelen 7 Haziran 2017 ve 26 Nisan 2018 tarihli iki Adli Tıp Kurumu raporunda, Zafer Genç’in mezotelyoma hastalığından ölümünün ve yakalandığı bu hastalığın da meslek hastalığı olduğunun kabulünün gerektiği belirtildi. Davalılar SGK ve Türkiye Denizcilik İşletmeleri davanın reddini istediler. Mahkeme, Adli Tıp Kurumu’ndan gelen raporları gerekçe göstererek Zafer Genç’in mesleğinden dolayı mezotelyoma hastalığına yakalandığını ve ölümünün de bu hastalıktan kaynaklandığına karar verdi. Davalılar, SGK ve Türkiye Denizcilik İşletmeleri, yerel mahkemenin kararını istinaf mahkemesine taşıdı. Yerel mahkemenin kararını 2021 yılında inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, davalı kurumların istinaf talebini reddederek kararı onadı. Davalılar bu kez de İstinaf’ın kararına karşı temyiz başvurusunda bulundu. 2021 yılının Aralık ayında kararı inceleyen Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, kararın yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayandığı maddi delillere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmediğine kanaat getirdi. Temyiz itirazlarını reddeden Daire, usul ve hukuka uygun olarak gördüğü hükmün onanmasına karar verdi. Kesinleşme şerhinin yazılmasının ardından ailenin avukatı, davalı şirketlere maddi ve manevi olmak üzere toplamda 250 bin liralık tazminat davası açtı ve ‘Dosyamız emsal teşkil etmiştir, insanlar için de umut olmuştur. Şimdi tazminat davasını açtık. Dileyelim tüm insanlar için bu umut olsun. Keşke hepimiz için daha kısa soluklu bir süreç olsaydı.’ dedi.(1)

Kaynakçılık, çalışma koşullarından dolayı çok çeşitli sağlık ve güvenlik sorunlarına maruz kalınan meslek gruplarından birisidir. Kaynakçı çalışırken, yangın, patlama, elektrik çarpması, metal dumanı ve nitrojen dioksit, karbon monoksit, ozon gibi gazlar, diğer hava kirleticileri ve UV radyasyonu, gürültü ve basınçlı gaz tüplerinin patlaması gibi birçok tehlikeye maruz kalabilir. Uygunsuz pozisyonlarda uzanarak, diz çökerek çalışmayı gerektiren koşullara, sıcağa aşırı maruz kalma olabilir. Sıcak stresine sıcak havada çalışmak, kaynak işlemi sırasında oluşan ısı ve kişisel koruyucu ekipmanların sıcaklığı emmeye uygun özellikleri de neden olabilir.

Kaynak işlemi yapılan her işyerinde, tehlikelerinin tanımlanıp, risklerinin değerlendirilmesi ve risklerinin yönetilmesi birbiriyle eşgüdüm halinde yürütülmesi gereken iki bölümlü bir çalışmayı gerektirmektedir. Kaynak işçisinin sağlığını ve güvenliğini korumaya yönelik bu çalışmalar; tehlikelerin ortam ölçüm yönteminin ve sıklığının belirlendiği bir maruziyet öncesi aşama ile oluşması muhtemel her bir riskin sistematik takip programının belirlendiği maruziyet sonrası aşamayı içermelidir.

İş güvenliği

İş güvenliği ile ilgili riskler sıcak ya da kimyasal maddelerle temas sonucu yanarak yaralanma, yangın ve patlama kazaları, elektrik çarpması/elektrik şoku, düşerek yaralanma olarak sıralanan olası iş kazası başlıklarının her birinin önlenmesine yönelik yapılacaklar ve gerekli eğitimler bellidir.

Örneğin bir kaynak işçisi, sıcak çarpması olduğunda, halsizlik, sersemlik, iştah kaybı, bulantı, karın ağrısı ve huzursuzluk gibi belirtileri gelişeceğinin bilgisini almış olmalıdır. Ya da elektrik çarpmalarında gerekli müdahale için ilkyardım eğitimini işçiler almış olmalı ve uygulayabilmelidirler. Sonrasında kazazedenin en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna naklini sağlayacak organizasyon var olmalıdır.

Yapılmış olan ‘Risk Değerlendirmesi’ çerçevesinde olası tüm iş kazalarının önlemleri belirlenmiş ve hayata geçirilmiş olmalıdır. Gerçekleştiği ilk andan itibaren herkesin gördüğü iş güvenliği ile ilgili riskleri ya da iş kazalarını bir kenara bırakıp uzun yıllar boyunca görünmez olmakta kararlı mesleki sağlık maruziyetlerine, tanınmamakta sonuna kadar dirençli meslek hastalıklarına bakalım.

Kaynak ortamında bulunan gaz, toz, duman ve buhar gibi zararlı maddelere maruziyet sonucu ortaya çıkan hava kirliliğinin neden olduğu sağlık sorunları, ortamdaki yüksek gürültü düzeylerine bağlı işitme kayıpları, kaynakta oluşan radyasyon, ısı ve ışınlara maruziyet sonucu ortaya çıkan sağlık sorunları, uzun süre ayakta kalmaktan kaynaklanan sırt ağrısı ve diğer kas-iskelet sorunları, ağır makineleri ya da metal malzemeleri kaldırma sonucu oluşan sorunlar, sürekli belli bir açıyla bakarak çalışma sonucu ortaya çıkan kramplar, kaynak işlemi sırasında sürekli tekrarlanan hareketlerin yol açtığı, bilek, dirsek, bel ve omuzda sürekli eklem ağrıları, hastalıkları gibi sorunlar kaynak işçisini bekleyen sağlık riskleridir. Bunları önlemek için iyi bir ortam ve sağlık gözetimi yapılmalıdır.

Gürültü

MIG/MAG kaynağı sırasında 80 dB’e kadar gürültü oluşur. Kaynakla ilişkili olarak yapılan zımparalama, çapak temizleme (spiral ya da jet taşı) veya düzeltme de gürültülü işlerdir (100 dB(A) ve üstü). Herhangi bir işitme korunması olmadan sekiz saatlik bir iş gününde, izin verilebilen maksimum maruziyet sınırının 85 dB(A) olduğu ve bunun üzerindeki şiddet/sürelerde kalıcı işitme bozukluğu olabildiği bilinmektedir. Pratik kural olarak, iki kişinin konuştukları zor duyuluyorsa gürültünün kabul edilemez düzeyde olduğu akılda tutulmalıdır. İşitme Sağlığı Koruma Programı ve sağlık takibinin amacı  80 dB(A) üzerindeki gürültüye maruz kalınan işlerde çalışanlarda işitme kaybının ortaya çıkmasını önlemek için kontrol yöntemlerini içerir.

  1. Ortamın gürültü haritası çıkarılıyorsa,
  2. Kişisel gürültü maruziyeti ölçümü yapılıyorsa,
  3. Çalışanlara gürültünün sonuçları ve korunma önlemleri hakkında eğitim veriliyorsa,
  4. Kişisel koruyucuya rahatça ulaşılıyorsa,
  5. Kişisel koruyucunun kullanımı ile ilgili bilgi veriliyorsa,
  6. Gürültü maruziyetini azaltmak için bir program ve çalışma yapılıyorsa (gürültüyü kaynağında önlemek, kişisel maruziyeti azaltmak için iş düzenlemeleri gibi),
  7. İşe giriş muayenesinde ve belirlenen bir planlamayla periyodik Odyo ölçümleri yapılıyorsa,
  8. Genel sağlık tetkiklerine ek olarak Odyo sonuçları hakkında bilgi veriliyorsa,
  9. Toplamda odyo sonuçları önceki sonuçlarla karşılaştırılıp, tüm çalışanların etkilenme derecesi ya da korunmanın performansı rapor halinde paylaşılıyorsa

…kaynak işçisinin işitme sağlığının korunduğunu söyleyebiliriz.

Elektro manyetik alan (EMA)

Elektro manyetik alanlarla ilişkili sağlık tehlikelerinin sonuçları, diğer tehlike kaynaklarının sonuçlarına göre henüz ayrıntılarıyla belirlenememiştir. Bu durum, yüksek elektro manyetik alanda (EMA) çalışan işçilerin maruziyet düzeyini belirlenmiş düzeylere indirmek gereğini değiştirmez. Çünkü EMA’nın neden olduğu düşünülen sağlık etkileri içerisinde en fazla kanser için kanıt bulunmaktadır (DSÖ; 2007). EMA ile kanser ilişkisi henüz çok açık olmamakla birlikte DSÖ 2002’den bu yana EMA’yı Grup 2B (olası) Kanserojenler olarak sınıflandırmaktadır. Kaynakçılık yüksek güçte elektromanyetik alana maruz kalan meslek gruplarından biridir. Ark kaynağı yüksek kaynak akımı gerektirir. Ekipman kaynakçının yanında olabilir ve kablolar kaynakçının vücuduyla doğrudan temasta olabilir. Kaynak kablosunun çevresindeki bölgede manyetik alan 200 microtesla’yı aşabilir. Birçok kaynak türü doğru akım ile yapılır. Örneğin MIG/MAG kaynakları günümüzde endüstriyel uygulamalarda en sık kullanılan yöntemdir. Kalp pili olan kişiler için direnç kaynağı uygulaması sırasında çevrede bulunmaları uygun değildir. Bazı durumlarda yüksek akımlı diğer çeşit kaynaklar uygulanırken de sakıncalı olabilir.

Birçok ark kaynağı ve kesme işlemi insan vücuduna zararlı olan radyasyon yayarlar. Radyasyonun etkileri ortaya çıkan ışının dalga boyuna, yoğunluğuna ve ışınıma maruz  kalınan süreye göre değişir. Radyasyon özellikle gözlerde ve vücudun açık bölgelerinde derinin zarar görmesine neden olur. Çok yaygın olarak görülen, ultraviyole ışınlarına maruziyet ile gözde yaygın kızarıklık, göz kamaşması, yaşarma, ağrı ve yanma ile seyreden gözün kaynak alması oluşur.

  1. İşyerinde düşük frekanslı EMA ölçümleri yapılıp, haritalandırılıyorsa,
  2. Bir çalışma alanında çok sayıda işçi aynı anda kaynak yapabilmektedir. Kaynak makinalarının gücü sebebiyle birden çok özel trafo çalışma alanının içinde bulunabilmektedir. Ayrıca her kaynak makinasına ait bağımsız şalter grubu ve buna bağlı priz bulunmaktadır. Kabloların yukarıdan gelerek havada asılı kalmak suretiyle çalışılması ile hem iş kazalarını önlemeyi hem de kaynak makinalarının elektrik bağlantılarından yayılacak olan manyetik alanlarının çalışanlardan uzak tutulmasını sağlayacak önlemler uygulanıyorsa. Böylelikle işçinin vücudunun torç ve kablolar arasında olmaması, vücudun etrafına sarılı olmaması sağlanıyorsa,
  3. Sağlık gözetiminde, olası yakınmaların sorgulanması, göz muayenesi, radyasyon maruziyet öyküsü ve üreme sistemi öyküsünü kapsıyor ve alanda çalışıp, gebelik planlayan kadınlardaki potansiyel riskler için ayrı bir değerlendirme yapılıyorsa,
  4. Işınlardan korunmak için kaynak yöntemine bağlı olarak uygun cam filtre, gerekli standartlara uygun gözlük, uygun yüz ve baş maskesi, kaynakçı eldiveni ve vücudu koruyan önlük (yanmaz giysi), ayakkabı kullanımı sağlanıyorsa,

…kaynak işçisinin radyasyon maruziyeti önleniyor demektir.

Kas-iskelet sistemi

Kaynak süresi uzundur ve ekipmanın ağırlığı fazladır. Baş üstünde kaynak yapmak sık rastlanan bir durumdur. Aksesuarlardaki küçük maddeleri MIG kaynağı yaparken, tek düze, statik postürde (sabit duruşta) çalışılır. Kaynak tabancası tek elle tutularak iş parçasına karşı desteklenir. Ağır kaldırma ve taşıma, ağır fiziksel aktivite, uzun süre aynı pozisyonda çalışma, öne eğilerek çalışma, kalça sabitken üst gövdeyi çevirme, titreşime maruziyet, tekrarlı vasıfta iş yapmak kaynak işçisinin işe bağlı kas-iskelet sistemi hastalıklarının çok sık görülmesine yol açar.

  1. Belirlenmiş ergonomi yöntemleri ile istasyonların risk haritası çıkarılıyorsa,
  2. Yüksek riskli işlere/istasyonlara müdahaleler planlanıp, uygulanıyorsa,
  3. Önerilen formlar aracılığıyla işe girişte ve periyodik muayenelerde maruziyet taraması yapılıyorsa,
  4. Poliklinik muayenelerinde Kas-iskelet sistemi hastalıklarına ilişkin her türlü belirti ve yakınma maruziyet ifadesi olarak değerlendiriliyorsa,
  5. Her düzeydeki yöneticilerin, İSG ekiplerinin ve tüm çalışanların konuyla ilgili düzenli olarak eğitimi yapılıyorsa,

…kaynak işçisinin kas-iskelet sistemi hastalıklarından korunması sağlanıyor demektir.

Kaynak dumanı

Solunum yolu ile oluşacak etkilenmeler kaynak işçilerinde öncelikli olarak dikkate alınmalıdır. Bu nedenle de kaynak işçilerinde akciğerlerin korunması ve buna yönelik çalışmalar öne çıkmaktadır.

Kaynak işinde ortaya çıkan kaynak arkı ile metaller yüksek sıcaklıkta buharlaşır, metal buharları ortam havası ile oksitlenir, havadaki kirleticilerle birleşir, yoğunlaşarak metal oksit dumanına dönüşür. Kaynak dumanı içinde yer alan katı parçacıklar, elektrot, lehim, kaynak ve kesme işlemi yapılan ana malzeme üzerindeki boya, galvaniz gibi kaplamalardan çıkan parçalardan oluşmaktadır. Duman içindeki partiküller solunum organlarının en dar kollarına-bölgelerine ulaşabilecek kadar küçüktür.

Kaynak ve kesme işlemi sırasında insan sağlığına zarar verebilecek zehirli gazlar, duman, metal buharı ve partiküllerin özellikle solunum sistemine zararı büyüktür.

Kaynaklı imalatta oluşan hava kirliliğine maruziyet sonucu ile başta solunum sistemi olmak üzere çok çeşitli sistem ve organlarda hastalıklar meydana gelmektedir. Metal dumanı ateşi, mesleki astım, kronik bronşit (KOAH), akciğerlerde belirli metal tozlarının birikmesine bağlı çeşitli pnömokonyozlar, demir okside uzun süreli maruz kalma sonucu gelişen kaynakçı akciğeri, karaciğer ve böbreklerin etkilenmesi ve özellikle paslanmaz çelikle yapılan işlerde, başta akciğerlerde olmak üzere çeşitli organ kanserleri ve daha birçok sağlık sorunu, eğer doğru bir ‘Ortam Gözetim Programı’ ve ‘Sağlık Gözetim Programı’ uygulanmazsa kaynak işçisini beklemektedir.

İnternette ‘Kaynak dumanı ve akciğer kanseri’ yazıldığında çıkan çok sayıda araştırmanın sonuçları böyle bir ilişkinin var olduğunu söylüyor. Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı‘nın yayınladığı listenin, kansere yol açtığı kesin olan 1. grubunda kaynak dumanı ve kaynak yapılan metallerin alaşımları içinde bulunan Berilyum ve bileşikleri, kadmiyum ve bileşikleri ile nikel de bulunmaktadır. (2)(3)

Dolayısıyla ‘Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkındaki Yönetmelik’ bizim kaynak işlemlerinde bilmemiz ve uygulamamız gereken bir yönetmeliktir (4). Burada esas olarak birincil koruma anlatılmaktadır. risk değerlendirmesinde, tehlikenin ortadan kaldırılmasını, bunun mümkün olmadığı durumlarda daha az tehlikelilerin kullanılmasını, maruziyeti azaltmanın yolları anlatılıyor. İkincil Koruma olarak, işyerinde sağlık hizmeti sunucuları veya işyeri hekimi tarafından kanserojen maddelere maruziyet nedeniyle oluşmuş, ön tanısı konulan tüm kanser vakaları ilgili kurumlara bildirilir, diye belirtiliyor. Ancak tarama ile erken tanı konmasının olamadığı bir sorundur bu durum. Çünkü ülkemizde kanser tarama programları içinde akciğer kanseri taraması yoktur. Mesleki akciğer kanseri tarama programı da yoktur. Belli ülkelerde bazı programlar var olmakla birlikte bizim ülkemizde bunların herhangi bir uygulaması yoktur. Dolayısıyla bizim Sağlık Gözetim Programlarımızı uygularken, tarama/erken tanı çalışmalarını yaparken esas olanın maruziyeti önlemek olduğunu hiç unutmamak gereklidir.

  1. Başta yapılan bir tehlike değerlendirmesi sonucunda, düşük emisyon işlemleri ve sarf malzemelerinin seçilmesi sağlanıyorsa,
  2. İşçilerin üretilen tehlikeli maddeye maruz kalmasının düşük olduğu çalışma koşullarını sağlamak için, çalışma şartlarının optimizasyonu sağlanıyorsa,
  3. Eğer emisyon, düşük emisyonlu işlemler seçilerek ya da teknik önlemler alınarak verimli bir şekilde önlenemediğinde, işlemleri, materyalleri ve kullanım şartlarını göz önünde bulundurarak uygun havalandırma sağlanıyorsa,
  4. Koruyucu önlemlerin etkinliği, belirlenmiş anahtar bileşenlerin de ölçümü ile teyit ediliyorsa,
  5. Solunum korunmasında koruyucu ekipmanın kullanımı programı varsa ve doğru uygulanıyorsa, (Oksijen miktarının ortamda hacimce % 19,5’in altında olması gibi riskli durumlarda dışarıdan temiz hava beslemeli başlıklı sistemler kullanılıyorsa)
  6. Operasyonda kullanılan metalin ve elektrotun içeriğine bağlı olarak yapılan ortamda ölçümü yapılan duman ve gazları gösteren ‘Duman veri sayfası’ varsa,
  7. Operasyonda kullanılan metallerin ve kimyasalların etkilerinin izlenmesinde belirlenen bir programla spesifik test ve muayeneler yapılıyorsa,(5)

…kaynak işçisinin ortamdaki duman ve gazlardan korunması sağlanıyor demektir.

Kaynak işi yapan işçiye..

Eğer yukardaki sorulara olumlu yanıt veriyorsanız. Çalıştığınız işyerinin iyi işçi sağlığı programı vardır ve uygulanıyordur. Sizin işle ilgili olarak, başta Kr. Bronşit (KOAH) gibi solunum sistemi hastalıklarından, kas iskelet sistemi hastalıklarından ve işitme kaybından olmak üzere kaynak işinin sağlık risklerinden korunmuş olmalısınız.

Sonuç: İşyerinizde sizin sağlığınız korunuyor.

Eğer yukardaki sorulara olumsuz yanıt veriyorsanız; sizin sağlığınızın korunmasıyla ilgili programlar yok ya da uygulanmıyor demektir. Sizi işle ilgili olarak başta Kr. Bronşit (KOAH) gibi solunum sistemi hastalıkları, kas iskelet sistemi hastalıkları, işitme kaybı ve daha bir dizi sağlık sorunu bekliyor olabilir.

Sonuç: İşyerinizde sizin sağlığınız korunmuyor.

Sağlığınızın korunması için gerekenlerin yapılmadığını bilmelisiniz.

Bugün herhangi bir yakınmanız ya da hastalığınız yoksa bile işyerindeki tehlikelere sürekli maruz kalarak belli sürelerin sonrasında hasta olabilirsiniz.

Bu durumda:

  1. Durumu işçi temsilcisi arkadaşınıza bildirin. İSG Kurulunda konunun sorgulanmasını ve bir aksiyon alınmasını talep edin.
  2. Durumu işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanına bildirin. Konu hakkında açıklama isteyin ve bir aksiyon alınmasını talep edin.
  3. İşyerinizde sendikanız varsa bildirin yoksa aynı işkolundaki bir sendika size yardımcı olabilir. Bilgi almak için arayıp, girişimler konusunda neler yapılabileceğini değerlendirmek mümkün olabilir.

İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanlarına..

Kaynak dumanına maruziyetin sağlık etkilerini belirlemek, dumandaki zararlı olduğu bilinen çok fazla kimyasal nedeniyle zordur. Kaynak dumanına yönelik rutin kullanımda kabul edilebilir bir biyolojik monitörizasyon (izlem) programının var olmadığı yaygın bir görüştür. Buna bağlı olarak yapılandırılmış bir Ortam Gözetim Programı da uygulanmamaktadır. Böylelikle kaynak dumanına karşı ortam gözetimi yapılamadan havalandırma ve KKD önlemlerine öncelik verilmekte daha doğrusu bütün ağırlık bunlarda olmaktadır.

Metal sektörü işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği rehberi-İş teftiş sisteminin geliştirilmesi projesi kapsamından 2009 yılında İş Teftiş Kurulu yayını olarak çıkan kitabın 87-128 ve 192-303 sayfalarında; kaynak alanında sağlık riski yüksek olan maddelerin karışımı olan anahtar bileşenlerin belirlenmesini ve böylece çalışma ortamının izlenmesini, işçi sağlığı için koruyucu önlemlerin belirlenmesini anlatıyor. (5) Maruz kalma değerlendirmesinde, kaynak işinde işlemler sırasında havaya karışan partiküllerin incelenmesi için, hangi kaynak yönteminde ve ne tür malzeme (alaşımların hangi metallerden olduğuna ve oranına göre) kullanıldığında nelerin ölçülmesi gerektiğinin hesaplamaları gösteriliyor. Çalışma ortamında kaynak dumanı maruziyetini ölçmeye, izlemeye, buna dayanarak önlem almaya yönelik bu program önemlidir ve bunu gerçekleştirmek gereklidir.

Çalışma Bakanlığı’na..

Yayınlarınız arasındaki bu değerli çalışmanın temel alındığı kaynak işlerinde ‘Ortam Gözetim Programı’nın kaynaklı çalışma alanlarına önerilmesi, uygulanması ve bunu sorgulanması çok yararlı olacaktır. Aradan geçen uzun sürede bu çerçevede çalışmaların yapıldığına ilişkin veri yoktur. Artık ortam ölçümleri işini yapmayan İSGÜM Laboratuvarının bu alanda görev üstlenmesi, yönlendirici olması çok yararlı olacaktır.

Sağlık Bakanlığı’na..

İngiltere’deki bir araştırmaya göre tüm kanserlerin % 4,9’u mesleki maruziyet sonucu olduğu ve erkeklerde nedenlere göre sıklık sıralamasında 3. en sık neden mesleki maruziyet olduğu bildiriliyor. Mesane kanserlerinin % 7,1’i, mezotelyomaların % 97’si, sinonazal kanserlerin % 43’ü, akciğer kanserlerinin % 21’i mesleki nedenli olduğu tabloda anlatılıyor. (6) Her 5 akciğer kanserinden birisi mesleki maruziyet sonucu oluşmuştur. Mesleki kanserler tüm diğer meslek hastalıkları gibi tamamı önlenebilir hastalıklardır. Bakanlığın Kanser Tarama Programları arasında Akciğer Kanseri Taraması yoktur. Mesleki akciğer kanseri taraması programının hayata geçirilmesi değerlendirilmelidir.

Türkiye Mezotelyoma Çalışma Grubunun 2008-2012 yılları arasında yaptığı çalışma sonrasında tanı konulan 5617 olgunun, belirlenmiş yörelerden köy doğumlu ve/veya köy yaşamı olmadığı tespit edilen, (çevresel maruziyetle ilişkisi kurulamayan)  1879’unu mesleki temas riski yüksek olan mezetolyoma hastalarının oluşturduğu bu olguların mesleki ve işyeri sorgulamaları yapılması ile elde edilecek bilgiler doğrultusunda mesleki asbest temasının varlığı yönünden çalışılması gerektiği yazılmaktadır. Mesleki Mezetolyoma’ya ilişkin yapılacak işleri de gösteren çok önemli bir mesleki maruziyet çalışmasıdır. (7) Bu çalışmanın benzerleri başta akciğer kanserleri olmak üzere diğer kanserlerdeki mesleki etiyolojinin belirlenmesi için yapılmalıdır.

Sendikalara..

Metal işkolunda örgütlü sendikaların işyerlerindeki işçi sağlığı çalışmaları, kaynak işleri ile ilgili olarak Ortam ve Sağlık Gözetim Programları yukardaki çerçeveyi kapsamalıdır. Bunu gerçekleştirmek için hem işyerindeki çalışmalarda bu sorgulanabilir hem de kendi web sayfalarında bu çalışmaların anlatılması ve işçilerin, işyerlerini işçi sağlığı açısından denetlemelerini sağlamak için bilgi desteği sağlanabilir.

SGK’ya..

Zafer Genç’in halen daha tamamlanamamış süreci ile ilgili olarak bütün kurullarıyla kararlı bir biçimde ‘ret’ duruşunu sürdüren bu kamu kurumumuzun bir açıklama yapmasını bekliyorum. Sürecin nasıl işlediğini anlatmasını ve bütün aşamalarındaki ‘ret’ gerekçelerini açıklamasını istemek bu memleketin bir yurttaşı olarak hakkım olduğunu düşünüyorum.

Sonuç olarak

Zafer Genç’in ölümünden sonrasını da kapsayan meslek hastalığı tanı konması süreci bize neyi anlatıyor? Bunun cevabını ‘Çalışmak Sağlığa Zararlıdır’ kitabında Fransız yazar Annie Thebaud-Mony veriyor. “İş kazalarının ya da meslek hastalıklarının telafi hakkı, (tazminatı) işçilerin hiçbir şekilde risklere ya da bu kitabın kayda almaya çalıştığı tüm formlarıyla hayata ve sağlığa yönelen saldırılara karşı korumaz. Meslek hastalığı bildirimi ve meslek hastalıklarının kabulü prosedürü, tuzaklarla ve aşağılanmalarla dolu zahmetli bir yoldur ve genelde, en iyi olasılıkla gülünç miktarda bir tazminatla, en kötü olasılıkla, reddedilmeyle sonuçlanır. Reddedilmenin sonrasında ilgili kişi ısrar ederse, bu kişinin hayatı davalarla, bilirkişi raporlarıyla, duruşmalarla geçecektir. İş kazaları ya da meslek hastalıklarının maliyeti, önleyici tedbirler için yatırım yapmaya teşvik edecek kadar yüksek değildir. Telafi hakkının sadece korunmasının değil, iyileştirilmesinin de büyük önem taşıdığı açıktır. Bununla birlikte bu hak ne adalet ilkesinin (yasalar önünde eşitlik) uygulanması için ne de önleyici tedbirler sorununu çözmek için yeterlidir. Tazminat miktarlarının ya da risk primlerinin müzakeresi (pazarlığı) risklerle mücadeleyi değil, riskleri meşru kılmaya hizmet eder.” Kitap, işçilerin sağlığının, bilim ya da tıp alanındaki bir avuç uzmanın sorumluluğuna bırakılması halinde sonuçların işçi sağlığının lehine gerçekleşemeyeceğini ifade ederek sonlanıyor. Bunu aşmak için birinci olarak, işçilerin sağlığı üzerine bilimsel araştırmalar yapmak üzere bağımsız bir kamusal araştırma kurumu ve anlayışı oluşturulmalı, ikinci olarak, bu çalışmalar, tek bir uzmanlık alanı ile sınırlı olmadan, disiplinlerin birbirini tamamladığı halka açık faaliyetler olarak gerçekleştirilmeli, üçüncü ve en önemlisi, “iş ve sağlık ilişkisi hakkında bilgi üretimi alanı; bütünüyle kamu sağlığı araştırmalarına ait bir alan olarak, tazminat sisteminden bağımsız bir biçimde, çalışma hayatına bağlı zararların görünür hale gelmesine olanak sağlamalıdır.”

***

Kaynaklar

  1. https://www.meslekhastaligi.net/yargitay-10-yil-once-olen-kisinin-meslek-hastaligini-kabul-etti/
  2. https://monographs.iarc.who.int/agents-classified-by-the-iarc/
  3. Identifying occupational carcinogens: an update from the IARCMonographs, Dana Loomis, Neela Guha, Amy L Hall, Kurt Straif
  4. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2013/08/20130806-4.htm
  5. Metal sektörü işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği rehberi-İş teftiş sisteminin geliştirilmesi projesi
  6. Dr. Abdülsamet Sandal, Mesleki Kanserler
  7. https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/calisan_Sagligi_db/Proje_arge-esprit/Turkiye_Ulusal_Mezotelyoma_Surveyans_Programi_ve_Asbest_Kontrolu_19.pdf

Anket

Enflasyon ve döviz kuru artışından sonra işyerinizde dağıtılan KKD'lerin kalitesi düşürüldü veya sayısı ya da verilme sıklığı azaltıldı mı?

Yükleniyor ... Yükleniyor ...

Site içeriklerimiz sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*