Güvenlik bilgi formları (GBF) ne kadar güvenilir?

İşyerindeki bir maddenin tehlikelerini öğrenmenin en kolay yolu Güvenlik Bilgi Formu’dur (GBF). Güncel bir araştırma GBF’lere şüpheyle yaklaşılmasını öneriyor.

Güvenlik Bilgi Formu (GBF) bir kimyasal maddenin özellikleri; sağlık ve çevre ile ilgili tehlikeleri; korunma önlemleri; kullanma, depolama ve taşıma ile ilgili güvenlik uyarıları; maruz kalındığında uygulanacak ilkyardım önlemleri gibi bilgileri içerir.

Yöntem olarak ise, en kritik konular hakkında en temel bilgileri sağlamayı amaçlar. İsteyen, bu temel bilgilerden hareketle, daha ayrıntılı bilgileri araştırabilir.

GBF’ler kimyasal maddenin üreticisi ya da ithalatçısı tarafından hazırlanır.

Tanık olduğum bir GBF’de, bileşimdeki maddelerden birisi olarak “aromatik hidrokarbonlar” ifadesi geçiyordu. Ancak, aromatik hidrokarbonlar bir madde değil, belli kimyasal özellikleri ortak olan bir grup maddedir. Örneğin, Benzen de, Toluen de birer aromatik hidrokarbondur. Ama, Benzen insanda kanser yapar, Toluen ise yapmaz. Yani, Benzen’in bir karışımda var olup olmaması hayati önemdedir.

Yakınlarda, tam da bu konuyu merkezine alan bir NİOSH (ABD’deki Ulusal Mesleksel Güvenlik ve Sağlık Enstitüsü) araştırması, Annals of Work Exposures and Health‘de yayınlandı.

Araştırmayı özetlersem…

Bronşiyolitis Obliterans denilen hastalık ilk kez mikrodalga patlamış mısır üreten işçilerde tanımlandığı için “patlamış mısır akciğeri” olarak da bilinir. Bu hastalık, tatlandırıcılardaki bazı kimyasal maddelerin buharlarına maruz kalındığı için ortaya çıkar; ciddidir ve geri dönüşümü yoktur. Örneğin, Diasetil, patlamış mısıra tereyağı tadı veren tatlandırıcıların içinde bulunur. 2,3-Pentanedion ise aynı amaçla Diasetil’in yerine kullanılır. Andığım NİOSH araştırması, bu kimyasal maddelerinin kahve tatlandırıcılarında olup olmadığını test etti. Sonra da, çıkan sonuçları, bu tatlandırıcıların GBF’sinin içeriğiyle karşılaştırdı. Ve gördü ki, bu zararlı maddeler kahve tatlandırıcılarının içinde vardı, ancak tatlandırıcıların hiçbirinin güvenlik bilgi formlarında adları yoktu. 

Bu, sonuçları itibariyle çok ürkütücü bir durum. Çünkü, var olduğunu bilmediğiniz bir maddeden korunamazsınız. Aşağıda söz konusu NİOSH araştırmasının baş yazarı olan Ryan LeBouf ile çalışma hakkında yapılan ve çevirerek aktardığım söyleşi mevcut. Bu söyleşiyi işçiler, işverenler, işyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları dikkatle okumalı ve güvenlik bilgi formlarına bir de bu gözle bakmalıdırlar.

Bu çalışmayı neden yaptınız?

Diasetil ve 2,3-pentanedion sıklıkla gıda üretiminde kullanılan tatlandırıcılara katılan uçucu organik kimyasallardır. Tüketirken güvenli olduğu kabul edilmesine rağmen, bu kimyasalların oda sıcaklığında buharlaşması, bu tatlandırıcıların kullanıldığı işyerlerinde çalışanlar için maruziyet riski oluşturur. Hangi tatlandırıcıların diasetil ve 2,3-pentanedion içerdiği önemlidir, ki böylelikle, işverenler ve işçiler imalat ve üretim sırasında maruziyeti önlemek için uygun tedbirler alabilsinler. Sorun, güvenlik bilgi formlarının bu bilgiyi her zaman içermemesidir. Örneğin, diasetil ve 2,3-pentanedion güvenlik bilgi formlarında listelenmiş bileşiklerin içeriğinde olsa bile, kendileri bizzat listelenmemiş olabilir. Tescilli ya da ticari sır kabul edilen kimyasallar, karışımın yüzde 1’inden daha azını oluşturan kimyasallarda olduğu gibi, yok sayılabilir. Son olarak, güvenlik bilgi formu yazarları, eğer potansiyel olarak tehlikeli olarak bilmiyorlarsa, diasetil ve 2,3-pentanedion’u listelemeyeceklerdir.

Çalışmayı nasıl yaptınız?

2 kahve kavurma ve paketleme tesisinden 26 sıvı tatlandırıcı örneği aldık. Tatlandırıcılar fındık, Fransız vanilyası, amaretto, çikolata ve karamel ile, kiraz ve ahududu gibi meyve aromalı karışımları içermekteydi. 20 uçucu bileşik için örnekleri, diasetil ve 2,3-pentanedion dahil olmak üzere, gaz kromatografisi-kütle spektrometresi olarak adlandırılan ve karışımdaki çeşitli maddelerin çok küçük miktarlarını bile tespit edebilen, büyük ölçüde özgül bir laboratuvar testi ile test ettik. Son olarak, tatlandırıcı üreticileri tarafından sağlanan güvenlik bilgi formlarındaki içerik listesi ile bizim kimyasal ölçümlerimizi karşılaştırdık.

Ne buldunuz?

Güvenlik bilgi formlarının hiçbirinde diasetil ya da 2,3-pentanedion listelenmemiş olmasına rağmen, bizim ölçümlerimiz, incelediğimiz tatlandırıcıların neredeyse tamamında (%81’i diasetil, %58’i ise 2,3-pentanedion içermekteydi) bu kimyasalları bulmuştur. Karışımdaki miktarları, en fazla diasetil içeren karamel tatlandırıcısından, en fazla 2,3-pentanedion içeren yulaf ezmeli kurabiye tatlandırıcısına kadar, değişkenlik göstermektedir. Tüm tatlandırıcı güvenlik bilgi formları, içeriklerinin ticari sırlar içerdiğini belirtmişti.

Bu ne anlama geliyor?

İşverenler ve çalışanlar, güvenlik bilgi formlarında bu kimyasallar listelenmemiş olsa bile, tatlandırıcı karışımlarının, solunduğunda potansiyel olarak tehlikeli kimyasallar içerdiğini bilmelidir. Tatlandırıcılardan yükselen buhara maruziyet mühendislik ve iş pratiği kontrolleri ve potansiyel olarak diğer önlemler yoluyla en aza indirilebilir.

 

Site içeriklerimiz sadece bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi için mutlaka doktorunuza başvurunuz.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*